tekort kinderverpleegkundigen

15 juli 2015

Op weg naar continu buidelen in het Jeroen Bosch Ziekenhuis

Buidelen is goed voor premature baby’s. Daarom is het op de couveuseafdeling vaak een vast onderdeel van de zorg. Meestal gebeurt het alleen in korte periodes, verspreid over de dag. Maar het kan ook 24 uur per dag en zeven dagen per week. Bijvoorbeeld in Zweden is daar al veel ervaring mee. De couveuseafdeling van het Jeroen Bosch Ziekenhuis gaat continu buidelen stimuleren.

Buidelen is ontstaan in 1970 in Colombia omdat er te weinig couveuses waren. Moeders hielden het kindje onder hun kleren op de blote huid. Uiteindelijk bleken de kinderen die bij de moeders lagen sneller volledig borstvoeding te drinken en vaak eerder met ontslag te kunnen dan couveusekinderen. Sindsdien zijn ook andere ziekenhuizen overgegaan op buidelen. Ook op de couveuseafdeling van het Jeroen Bosch Ziekenhuis was buidelen al een belangrijk onderdeel van de zorg. Op initiatief van verpleegkundige Rianne van Tetering is het buidelen verlengd naar langere periodes, vaker op een dag en op speciale momenten. Bijvoorbeeld tijdens een vervelende handeling zoals een prik of direct na de geboorte.

Effect

Van Tetering heeft in 2014 de opleiding Post IC Neonatologie Verpleegkundige (NEO) afgerond. Haar eindproject ging over continu buidelen. Van Tetering: ”Uit onderzoek naar het verschil tussen wel- en niet-gebuidelde zuigelingen blijkt dat buidelen effect heeft. Er kan nog geen studie gedaan worden naar het verschil tussen de huidige manier van buidelen en continu buidelen. Daarvoor komt continu buidelen nog te weinig voor.”

Verpleegkundigen en pedagogisch medewerkers van de couveuseafdeling waren voor het project al gewend om ouders te stimuleren en ondersteunen bij het buidelen. Van Tetering: ”Ik heb ouders en collega’s geïnterviewd over hun ervaringen. De uitkomsten waren positief. Ouders leren hun kindje snel kennen en voelen of merken wanneer het onrustig is of honger krijgt. De verpleegkundigen hadden wel praktische vragen over continu buidelen, bijvoorbeeld over de observatie van de zuigeling als deze steeds bij de ouders ligt. Zij hebben de zuigeling minder vaak ‘in hun handen’. Dit is een omschakeling voor de verpleegkundige.” Van Tetering heeft veel plezier aan het onderzoek beleefd. ”Het is fjjn om te merken dat een aantal van mijn aanbevelingen direct uitgevoerd wordt. Hiermee maken we de zorg in het Jeroen Bosch Ziekenhuis nog beter.”

Aanbevelingen continu buidelen

Het resultaat van het onderzoek is een reeks aanbevelingen voor continu buidelen. Ze zijn gebaseerd op de Zweedse richtlijnen en op onderzoek van dr. Kerstin Nyqvist van het Uppsala Universiteitsziekenhuis.

Transport in ‘kangaroestijl’

De baby wordt eerst op de verloskamer bij de moeder stabiel gemaakt en als dat nodig is aangesloten op apparatuur. De baby wordt bij de partner op de borst gelegd en met alle apparatuur eromheen alvast naar de couveuseafdeling vervoerd. De moeder wordt naar de couveuseafdeling gebracht als zij een ‘gezonde kraamvrouw’ is.

Buidelvest

Er zijn genoeg buidelvesten beschikbaar voor ouders die in de suites liggen. Ouders krijgen hierover uitleg van de verpleegkundige of pedagogisch medewerker en worden gemotiveerd het vest te gebruiken.

ECG-elektrodes

Plak ECG-elektrodes op de rug van de zuigeling. Dit is fijner tijdens het buidelen. Door de warmte verschuiven ze niet meer en krijg je geen storing op de monitor. Het is praktischer voor het maken van een echo Cor, ook wanneer een zuigeling op de buik in de couveuse ligt.

Voorlichting

Voorlichting is belangrijk om het buidelen te implementeren. Neem buidelen op als vast onderwerp bij de rondleiding van ouders die mogelijk op de couveuseafdeling worden opgenomen.

Werkwijze

  • Laat ouders direct buidelen na de overname of opname op de couveuseafdeling.
  • Verpleegkundige en lactatiekundige promoten het buidelen en gelijktijdig kolven. Ze maken gebruik van het buidelvest zodat de zuigeling ‘stabiel’ ligt.
  • Verpleegkundige en pedagogisch medewerker promoten bij ouders het buidelen tijdens vervelende verpleegtechnische handelingen zoals bloedprikken, infuus prikken, uitzuigen, inbrengen van een sonde of het ondersteunen van de ademhaling met CPAP.
  • Verpleegkundige en pedagogisch medewerker ondersteunen de medewerkers van het lab als de zuigeling buidelt tijdens een bloedafname.

Waar is continu buidelen goed voor?

  • Sterkere hechting ouders en kind.
  • Beter reguleren hartslag en ademhaling.
  • Minder apneus en te lage hartslag.
  • Betere regulering van de temperatuur.
  • Meer tijd om in een diepere slaap te komen en dus meer hersteltijd en meer energie.
  • Betere borstvoeding, inclusief het langeretermijneffect.
  • Snellere groei en eerder met ontslag.
  • De baby is alerter en huilt minder op de leeftijd van zes maanden.
  • Minder risico op ziekenhuisinfecties doordat de zuigeling tijdens huid-op-huidcontact gekoloniseerd wordt met bacteriën van de ouders.
  • Betere hersenontwikkeling en minder gedrags- en leerproblemen doordat de baby minder pijn en stress heeft en na de geboorte minder wordt gescheiden van de moeder.

Rianne van Tetering,
verpleegkundige afdeling
neonatologie Jeroen Bosch Ziekenhuis