spel vooruit - achteruit

16 december 2022

Spel ‘Vooruit – Achteruit’: spelenderwijs meer begrip bij klasgenoten voor jouw aandoening

Waarom ben jij soms plotseling heel moe? Waarom mag jij als enige van de klas zonder het te vragen naar de wc? En waarom heb jij wèl een mobieltje in de klas? Het nieuwe spel ‘Vooruit – Achteruit’ van Zorgeloos naar school maakt voor klasgenoten zichtbaar en bespreekbaar hoe het is om een chronische aandoening te hebben.

Het spel is eenvoudig en lijkt een kruising tussen ganzenbord en monopoly. Je gooit met een dobbelsteen en gaat met je pion een aantal plaatsen vooruit. Kom je op een oranje vakje, dan heb je pech: je energie is ineens op, je moet een aantal plaatsen achteruit. Kom je op een vraagteken, dan pak je een weetjeskaart. Wist je dat elke klas ongeveer drie leerlingen heeft met een chronische aandoening?

Zichtbaar en bespreekbaar

Zo raken kinderen in de bovenbouw van de basisschool spelenderwijs in gesprek over hoe het is om als kind een chronische aandoening te hebben. Het spel is gratis en kan in groepjes in de klas gespeeld worden. Leraren kunnen het in de klas gebruiken als onderdeel van een les over leven met een aandoening, en leerlingen als onderdeel van een spreekbeurt.

Voor kinderen is het een manier om hun aandoening en hun leven daarmee zichtbaar en bespreekbaar te maken. Op blanco kanskaarten kunnen zij iets over hunzelf en hun aandoening delen. Bij het spel hoort een lesplan voor leraren en een spreekbeurtplan voor kinderen.

Meer begrip in de klas

Zorgeloos naar school, de organisatie die zich inzet voor gelijke kansen in het onderwijs voor kinderen met een aandoening, ontwikkelde het spel met het oog op meer begrip in de klas. Vaak is van een aandoening aan de buitenkant niets te zien, en merken klasgenoten het niet als een kind er last van heeft. Begrip is daarom belangrijk, maar kinderen willen ook niet steeds als kind-met-een-aandoening worden gezien. Ze willen juist normaal zijn en gewoon meedoen.

“Dat je niet kan zien dat ik ziek ben, betekent niet dat ik niet ziek ben”

Een van de centrale thema’s is daarom wisselende belastbaarheid: plotseling geen energie meer hebben, waardoor je ineens niet meer mee kunt doen. Iets waar veel kinderen met een aandoening mee te maken hebben, maar wat voor klasgenoten vaak niet zichtbaar en moeilijk invoelbaar is.

Manifest ‘Gelijke kansen’

Het spel ‘Vooruit – Achteruit’ komt voort uit het manifest Gelijke kansen voor leerlingen met een chronische aandoening, dat kinderen in 2020 op de Landelijke KinderAdviesRaden-dag van Kind & Ziekenhuis opstelden in samenwerking met onder meer Zorgeloos naar school. Het manifest bevat tien punten die scholen zouden moeten oppakken om kinderen met een aandoening in staat te stellen zo normaal mogelijk mee te doen. Punt vijf gaat over de noodzaak van een veilige en vertrouwelijk sfeer in de klas en op school. “Dat je niet kan zien dat ik ziek ben, betekent niet dat ik niet ziek ben”, aldus de kinderen.

spel vooruit - achteruit

Het spel werd door kinderen getest en enthousiast ontvangen, vertelt Lydia Braakman van Zorgeloos naar school. “Het is nog niet zo eenvoudig om een goed spel te maken. Het spel dat we eerst presenteerden werd door de kinderen saai gevonden. Dus moesten we helemaal opnieuw beginnen.”

Herkenning in de klas

Maar Vooruit – Achteruit slaat aan, niet alleen bij kinderen maar ook bij leerkrachten. “Zij zeggen: het laat echt zien wat een aandoening voor kinderen betekent, wat het met ze doet en waar ze mee moeten dealen. Ineens is er herkenning in de klas. En soms zet een kind naar aanleiding van het spel de stap om voor het eerst in de klas over zijn of haar aandoening te praten.”