Kinderrechten in de zorg
Ieder kind heeft recht op medische zorg waarin hij of zij wordt gezien, gehoord en betrokken. Dat vormt de basis van onze handvesten en van alles wat Stichting Kind & Zorg doet.
Ieder kind dat met ziekte of zorg te maken krijgt, heeft recht op zorg die past bij zijn of haar leven. Zorg waarin kinderen zich gezien, gehoord en veilig voelen. En waarin ouders worden betrokken op een manier die past bij de leeftijd, ontwikkeling en situatie van het kind.
Kinderrechten zijn daarom geen extraatje. Ze vormen de basis van goede medische zorg. In onze handvesten Kind&Ziekenhuis en Kind&Zorg hebben we deze rechten vertaald naar de praktijk: voor zorg in het ziekenhuis én voor zorg daarbuiten. Onze handvesten sluiten aan bij het VN kinderrechtenverdrag en zijn het uitgangspunt bij alles wat Stichting Kind & Zorg doet.
Ieder kind heeft recht op medische zorg waarin hij of zij wordt gezien, gehoord en betrokken. Dat vormt de basis van onze handvesten en van alles wat Stichting Kind & Zorg doet.
Kinderrechten zijn de basis van goede medische zorg. Ze gaan over goede behandeling én over de manier waarop kinderen, jongeren en ouders worden meegenomen in de zorg. Over duidelijke informatie, toestemming, privacy, meedenken en zorg die past bij de leeftijd, ontwikkeling en situatie van het kind.
Stichting Kind & Zorg heeft deze rechten uitgewerkt in twee handvesten: het Handvest Kind & Ziekenhuis en het Handvest Kind & Zorg. Samen laten deze handvesten zien wat kinderen, jongeren en ouders mogen verwachten van medische zorg in het ziekenhuis, thuis, op school of op een andere plek waar zorg nodig is.
Stichting Kind & Zorg heeft kinderrechten in de medische zorg uitgewerkt in twee handvesten. Elk handvest bestaat uit 10 regels. Het handvest heeft ook per artikel een toelichting die wij annotaties noemen.
Handvest Kind & Ziekenhuis
Het Handvest Kind & Ziekenhuis gaat over de rechten van kinderen vóór, tijdens en na zorg in het ziekenhuis. Het handvest is in 1988 opgesteld door de European Association for Children in Hospital and Healthcare, EACH, waar Stichting Kind & Zorg deel van uitmaakt.
Het handvest sluit aan bij het VN-Kinderrechtenverdrag en is onderschreven door verschillende organisaties in de zorg.
Download het Handvest Kind & Ziekenhuis hier of bekijk het hier online
Handvest Kind & Zorg
Dit handvest is een verbreding van het Handvest Kind & Ziekenhuis (EACH Charter) en is in 2014 opgesteld door Stichting Kind & Zorg, Kenniscentrum Kinderpalliatieve Zorg, V&VN Kinderverpleegkunde, Branchevereniging Integrale Kindzorg, Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) en Vereniging Samenwerkingsverband Chronische Ademhalingsondersteuning (VSCA).
De handvesten zijn in overeenstemming met het Verdrag inzake de Rechten van het Kind (VRK) welke in 1989 is aangenomen door de Verenigde Naties en sinds 1995 van kracht is in Nederland.
Download het Handvest Kind & Zorg hier of bekijk het hier online.
Wil je de handvesten in kindertaal lezen? Hier vind je alles over kinderrechten in de zorg, speciaal voor kinderen.
Kinderen hebben, net als volwassenen, recht op goede medische zorg. Voor kinderen betekent dat: zorg die past bij wat zij nodig hebben, bij wat mogelijk is en bij hun leeftijd en ontwikkeling. Kinderen zijn geen kleine volwassenen. Daarom hebben zij recht op duidelijke uitleg, op een eigen stem en — afhankelijk van hun leeftijd — op meebeslissen of zelf beslissen.
Wie beslist wat het beste is voor een kind? Vanaf welke leeftijd mag een kind meepraten? En wanneer mag een jongere zelf beslissen? Dat is vastgelegd in de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst, de WGBO. In deze wet staan twee belangrijke uitgangspunten centraal: informatie en toestemming.
Voor kinderen en jongeren gelden verschillende regels. De leeftijd bepaalt wie informatie krijgt en wie toestemming geeft.
Kinderen tot 12 jaar
Ouders geven toestemming voor onderzoek of behandeling. Het kind heeft wel recht op informatie die past bij zijn of haar leeftijd en ontwikkeling. Ook jonge kinderen mogen dus weten wat er gebeurt en waarom.
Kinderen van 12 tot 16 jaar
Het kind én de ouders krijgen informatie. Ook geven zij allebei toestemming voor onderzoek of behandeling. Het kind beslist dus mee.
Jongeren vanaf 16 jaar
Jongeren beslissen zelf over hun medische behandeling. Zij krijgen zelf informatie en geven zelf toestemming. Ook medische geheimhouding geldt dan richting ouders en verzorgers, tenzij de jongere toestemming geeft om informatie te delen.
Soms is direct handelen nodig, bijvoorbeeld in een acute situatie. Dan mag een zorgverlener behandelen zonder toestemming als dat nodig is om ernstig gevaar te voorkomen.
Samen beslissen betekent dat kinderen, jongeren, ouders en zorgverleners samen kijken welke zorg het beste past. Niet alleen medisch, maar ook bij wie het kind is en hoe het wil leven. Wat betekent een behandeling voor thuis, school, vrienden, energie, zelfstandigheid en het gezin?
De leeftijd en ontwikkeling van het kind spelen daarbij altijd een rol. Een jong kind wordt anders betrokken dan een jongere, maar ieder kind heeft recht op begrijpelijke uitleg, ruimte om vragen te stellen en een stem in de zorg.
Ga naar meer informatie over samen beslissen voor:
Kinderen en jongeren hebben recht op privacy. Medische informatie mag niet zomaar met anderen worden gedeeld.
Ook hierbij speelt leeftijd een rol. Naarmate een kind ouder wordt, krijgt hij of zij meer zeggenschap over medische informatie. Vanaf 16 jaar beslist een jongere in principe zelf met wie informatie wordt gedeeld.
Voor kinderen, jongeren en ouders is het belangrijk dat zorgverleners hier duidelijk over zijn. Zo weet iedereen welke informatie wordt gedeeld, met wie en waarom.
Ook bij medisch-wetenschappelijk onderzoek hebben kinderen en jongeren rechten. Zij hebben recht op begrijpelijke informatie over het onderzoek, wat meedoen betekent en wat hun rechten zijn. Zo kunnen zij, samen met hun ouders of zelf als zij oud genoeg zijn, een bewuste keuze maken om wel of niet mee te doen.
De Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen, de WMO, regelt hoe toestemming voor deelname aan onderzoek is vastgelegd. Daarbij moet altijd zorgvuldig worden gekeken naar de belasting voor het kind en het belang van het onderzoek.