Soms zijn kinderen die opvallend vaak naar het ziekenhuis komen, gebaat bij andere ondersteuning dan alleen ziekenhuiszorg. Bijvoorbeeld omdat het gezin overbelast is, of omdat er thuis andere problemen zijn. Voor deze kinderen en hun gezinnen bedacht het Radboudumc Amalia kinderziekenhuis het Passend Kindzorg programma. Dat wordt samen met onder meer Kind & Zorg breed toepasbaar gemaakt.
Het programma ontstond nadat bleek dat een bepaalde groep kinderen veel vaker het ziekenhuis bezoekt dan andere kinderen, zonder duidelijke reden. Nadere analyse wees uit dat het vaak gaat om kinderen en gezinnen met een zekere kwetsbaarheid. De ouders hebben bijvoorbeeld een taalachterstand, of moeite met de digitale wereld. Maar het kan ook gaan over problemen rond inkomen, opleiding of huisvesting.
Leefomgeving
“Het begrip kwetsbaarheid moet je breed zien,” zegt Olaf Gerdes, als kinderverpleegkundige en verpleegkundig wetenschapper in het Amalia nauw betrokken bij het programma. “Allerlei zaken in de leefomgeving naast de medische problemen kunnen een rol spelen. Denk bijvoorbeeld aan het hebben van een klein sociaal netwerk, niet goed je weg weten in de zorg of laaggeletterdheid. Ook die factoren kunnen stress geven of ertoe bijdragen dat een gezin uit balans raakt.”
Het kinderziekenhuis vindt dat deze kinderen en gezinnen recht hebben op de juiste zorg op de juiste plek, zegt Gerdes. Hoewel dat niet altijd het ziekenhuis is, heeft het daar wel een rol in. “We dachten: we kunnen die kwetsbaarheden in de leefomgeving niet oplossen, maar we moeten er wel iets mee doen. Wij kunnen een eerste stap zetten door na te gaan wat deze kinderen en gezinnen naast onze ziekenhuiszorg verder nodig hebben.”
Goed gesprek
Zo ontstond het Passend Kindzorg programma. Het signaleert eerst welke kinderen en gezinnen ervoor in aanmerking komen. Dan wordt de zorgverlener ondersteund in het nagaan welke kwetsbaarheden er zijn en welke interventies het programma biedt om deze aan te pakken. Daarna volgt een ‘goed gesprek’ over wat het beste past als kind en gezin dat willen.
Gerdes: “Bepaalde interventies liggen op ons eigen medische terrein, zoals aan de apotheker vragen of hij het inname-voorschrift in een andere taal wil leveren. Maar het kan ook zijn dat een hulpbehoeftescan door de kinderthuiszorg de meest aangewezen eerste actie is. Of het aanleren van bepaalde taalvaardigheden. Zo’n interventie ligt nog verder buiten ons domein.”
Volgende fase
Steeds duidelijker werd dat de meeste winst niet in het ziekenhuis te behalen is maar in de thuissituatie, in het gezin. Daarom was het Passend Kindzorg programma toe aan de volgende fase in zijn ontwikkeling, zegt Gerdes: dat het geschikt gemaakt wordt voor de kinderthuiszorg én dat er structurele samenwerking komt met organisaties in het sociale domein zoals scholen, gemeenten en aanbieders van trainingen.
“Met dit programma kunnen we kind en gezin net even dat ene eerste zetje in de goede richting geven”
Gerdes: “Alleen samen kun je echt iets aan kwetsbaarheden doen. Onze bijdrage daarin is niet heel groot, daar moet je realistisch in zijn. Maar met het programma kunnen we kind en gezin wel net even dat ene eerste zetje in de goede richting geven. Ook het ziekenhuis heeft er baat bij, omdat kind en gezin zich minder vaak in het ziekenhuis zullen melden met een niet-medische hulpvraag.”
Subsidie ZonMw
In de zomer van 2025 werd bekend dat ZonMw de projectaanvraag om het programma te mogen doorontwikkelen, verbreden en evalueren had goedgekeurd en een subsidie van 350.000 euro had toegekend. Het gaat om een gezamenlijk project van Radboudumc Amalia kinderziekenhuis en Stichting Kind & Zorg, KinderThuisZorg Nederland, de Hogeschool Arnhem – Nijmegen en de Hogeschool Rotterdam.
“Het is een mooie erkenning voor het innovatieve karakter van het programma,” zegt Gerdes. “We kunnen het nu echt uitbouwen. Eerst gaan we het programma zoals het nu is op een wetenschappelijke manier beschrijven, want het is in de praktijk ontstaan. We gaan onder meer in kaart brengen hoe het programma in z’n werk gaat, wat de toegevoegde waarde is en hoe het ook buiten de muren van het ziekenhuis kan worden ingezet.”
Evaluatie
Ook zal worden bekeken of het werkproces met behulp van AI minder arbeidsintensief kan worden gemaakt. Maar het meest spannend is toch wel de evaluatie. Wat levert deelname aan het programma kind en gezin nu concreet op? En waar kan het programma verbeterd worden? Om dat inzichtelijk te krijgen zullen 20 deelnemende gezinnen én betrokken zorgverleners anderhalf jaar lang gevolgd en geïnterviewd worden.
Gerdes: “Ik ben blij dat ik mijn steentje kan bijdragen aan de ontwikkeling van dit mooie gedachtengoed. We denken dat het ook van waarde kan zijn voor andere sectoren. Daar gaan we aan het eind van het programma in ieder geval wel naar kijken. In de geriatrie heb je bijvoorbeeld ook te maken met patiënten in een kwetsbare situatie die hun naasten hard nodig hebben. Alleen zijn dat bij hun niet de ouders, maar de kinderen.”
Het onderzoek rond het Passende Kindzorg programma vindt plaats in het kader van het ZonMW-project dat goede voorbeelden stimuleert van innovatieve verpleegkundige en verzorgende passende zorg.