Kinderen moeten gewoon doen wat ze het liefste doen, namelijk spelen, naar school gaan en gewoon kind zijn – ook als ze astma hebben. Dat stond de Nijmeegse kinderlongartsen Jolt Roukema en Lara van den Wijngaart voor ogen toen ze vijftien jaar geleden Luchtbrug bedachten. Met deze app kunnen kinderen zelf hun astma managen én kunnen zorgverleners ze op afstand begeleiden. Na 15 jaar is het een groot succes.
Nog steeds gaat het bij veel kinderen met astma als volgt: voor je astmacontrole ga je regelmatig naar het ziekenhuis. De kinderlongarts stelt vragen, doet lichamelijk onderzoek en geeft medische adviezen. Dan ga je weer naar huis, totdat je er een paar maanden later weer naartoe gaat.
“Dat is hoe we het gewend zijn,” vertelt kinderlongarts Jolt Roukema. “Maar dat is niet langer houdbaar, onder meer door de personele tekorten in de zorg. We zochten een manier om kinderen met astma op een andere manier te helpen, door ze meer zelf de regie te geven over hun ziekte. Zodat ze ons minder nodig hebben.”
Groot succes
Zo ontstond vijftien jaar geleden het idee voor Luchtbrug, een app die kinderen met astma en hun ouders kunnen raadplegen bij vragen of klachten over hun ziekte. De app is een groot succes, bleek onlangs uit een studie onder meer dan 2500 kinderen onder leiding van Radboudumc Amalia kinderziekenhuis in Nijmegen.
Uit het onderzoek bleek dat de kinderen en hun zorgverleners de astma met Luchtbrug goed onder controle kunnen houden. Het gebruik van de app halveert het risico op een bezoek aan de spoedeisende hulp of een ziekenhuisopname, en leidt ook tot minder controle-afspraken.
Gepersonaliseerd actieplan
Landelijk maken al meer dan twintig ziekenhuizen gebruik van de app. Bij hen is Luchtbrug inmiddels onderdeel van de reguliere zorg. Jolt: “En nog steeds benaderen ziekenhuizen ons of zij hun patiënten de Luchtbrug-app kunnen aanbieden. Soms blijken patiënten zelf de initiatiefnemers. Zo van: andere kinderen met astma zijn blij met Luchtbrug, kunnen wij er in ons ziekenhuis ook gebruik van maken?”
“Het doel van Luchtbrug is dat ook kinderen met astma kunnen spelen, naar school kunnen gaan, kind kunnen zijn”
Luchtbrug bestaat uit twee onderdelen: een app voor kind en ouders en een dashboard voor zorgverleners. Jolt: “De app bevat veel achtergrondinformatie, bijvoorbeeld over inhalatiemedicatie. Waarom en bij welke klachten moet je deze gebruiken, hoe gaat het jou helpen, en ook: hoe moet je deze medicatie innemen? Want dat luistert bij astmamedicatie best nauw. Daarnaast geeft de app informatie over factoren die astmaklachten kunnen verergeren, zoals allergieën, roken of overgewicht.”
Astmacontroletest
“Bovendien bevat de app voor ieder kind een gepersonaliseerd actieplan,” vult kinderlongarts Lara van den Wijngaart aan. “Daarin staat stapsgewijs wat je kunt doen als je klachten hebt. Moet je extra medicatie innemen, is het raadzaam om huisarts of kinderarts te bellen? Ook monitoring hoort daarbij. Regelmatig sturen we kinderen een korte vragenlijst, de astmacontroletest. En sommige kinderen meten thuis op indicatie hun longfunctie met een apparaatje dat rechtstreeks gekoppeld is aan de Luchtbrug-app.”
Dat alles geeft kind en gezin houvast in hoe ze zelf hun astmaklachten beter kunnen managen, stelt Jolt. “Kinderen leren hun klachten en de momenten waarop die zich voordoen beter herkennen. Ze weten beter wat ze dan kunnen doen en trekken eerder aan de bel als ze er zelf niet uitkomen.”
Signaleren en handelen
Bewustwording bij kind en gezin speelt vermoedelijk een belangrijke rol bij de gunstige uitkomsten van het onderzoek, zegt onderzoeker en arts-promovendus Marc Oppelaar. “Daarnaast signaleren zorgverleners het ook eerder als klachten verergeren. Ze zien dat aan de data op hun dashboard. Ze kunnen daardoor eerder bellen met kind of ouders over wat er aan de hand is. Het kind hoeft daarvoor niet naar het ziekenhuis. Dus ja, herkennen, signaleren en handelen, dat zijn de pijlers onder het succes van Luchtbrug.”
Het succes van Luchtbrug heeft ertoe geleid dat ook andere patiënten met chronische longaandoeningen er nu gebruik van kunnen maken. Marc: “De Luchtbrug-app is bijvoorbeeld ook beschikbaar voor kinderen en volwassenen met cystic fibrosis (taaislijmziekte). Ook bij hen hopen we dat ze hierdoor hun ziekte beter kunnen managen.”
Onnodige controles voorkomen
Lara: “We doen nu een grote Luchtbrug-studie bij kinderen van twee tot en met vijf jaar met luchtwegklachten, zoals hoesten en piepen. Bij kinderen op deze leeftijd kunnen we de diagnose astma nog niet stellen. Maar we willen wél weten of we ook hen online zorg kunnen bieden en daarmee onnodige controles in het ziekenhuis kunnen voorkomen. We hopen dat we ook deze jonge kinderen en hun ouders met Luchtbrug meer handvatten kunnen geven.”
Ja, Luchtbrug leidt tot betere en ook meer efficiënte astmazorg, constateert Jolt. “Dat is goed nieuws, maar digitale zorg mag niet leiden tot grotere gezondheidsverschillen. Stel dat sommige gezinnen vanwege minder digitale vaardigheden niet overweg kunnen met Luchtbrug. Dan doen we iets verkeerd.”
Kind zijn
Marc: “We doen daarom nu onderzoek naar de vraag welke gezinnen we onvoldoende bereiken met Luchtbrug, hoe dat komt en hoe we ze kunnen helpen.” Jolt vat samen: “Het doel van Luchtbrug is dat de astma goed onder controle is, en dat kinderen kunnen doen wat ze het liefste willen, namelijk spelen, naar school gaan, kind zijn. Dat gunnen we ieder kind met astma.”
Meer weten over Luchtbrug? Ga naar luchtbrug.nl.