“Alle kinderen moeten in de tweede golf de zorg krijgen die ze nodig hebben”
Het aantal coronapatiënten in de ziekenhuizen blijft maar stijgen. Steeds meer gewone zorg wordt afgeschaald. Wat betekent dit voor kinderen? Krijgen die nu en straks nog wel de juiste zorg? We vroegen het aan Károly Illy, kinderarts, voorzitter van de NVK en lid van het OMT.
In de eerste golf werd ook de zorg voor kinderen afgeschaald. Veel kinderen hebben toen niet de zorg gekregen die ze nodig hadden, soms met ernstige gevolgen. Kind & Ziekenhuis maak zich zorgen: gaat dit nu weer gebeuren?
“Ik begrijp die zorgen heel goed. Tijdens de eerste golf vroegen we als NVK aan onze leden het te melden als ze voorbeelden tegenkwamen van ontoereikende zorg als gevolg van coronamaatregelen. Nagenoeg alle kinderartsen zijn lid van de NVK. Er kwamen meer dan 50 meldingen binnen, en dat was nog maar het topje van de ijsberg. Als kinderartsen hebben we afgesproken dat we nu alles op alles zetten om te voorkomen dat dit in de tweede golf opnieuw gebeurt.”
Waardoor werden deze problemen in de eerste golf veroorzaakt?
“Ouders meldden zich te laat met hun kind bij de huisarts of bij het ziekenhuis uit angst voor het virus, of omdat ze de artsen niet lastig wilden vallen. Dat effect speelt nu in de tweede golf veel minder. Maar we zagen ook dat huisartsen en kinderartsen te laat in actie kwamen, bijvoorbeeld omdat ze de klachten van het kind niet herkenden of ernst van het probleem niet meteen doorhadden. Artsen stuurden kinderen dan niet op tijd door naar het ziekenhuis of ze begonnen te laat met een behandeling. Vaak was de oorzaak dat artsen de klachten via de telefoon of beeldbellen beoordeelden en niet in levenden lijve.”
Wat doet de NVK om deze problemen in de tweede golf te voorkomen?
“We hebben tegen huisartsen, maar ook tegen kinderartsen gezegd: wees heel voorzichtig met het vervangen van live consulten door telefonische consulten of beeldbellen. Als je maar enigszins twijfelt, doe het dan niet en zorg dat je het kind in het echt ziet. We hebben deze boodschap een paar keer gedeeld met onze leden, en ook de huisartsen hebben we herhaaldelijk op het fenomeen gewezen via hun beroepsorganisatie NHG. Dat zullen we blijven doen, het is een continu proces van bewustwording.”
Kinderen met een chronische aandoening of complexere problematiek zijn vaak extra vatbaar voor virussen. Kunnen ze nu gewoon naar de huisarts en het ziekenhuis komen, ook al zijn daar steeds meer coronapatiënten?
“Absoluut. Wij doen er als artsen alles aan om te zorgen dat het bij de huisarts en in de ziekenhuizen veilig is, kinderen en ouders hoeven zich daar geen zorgen over te maken. Voor alle kinderen, met of zonder een chronisch aandoening, geldt dat ze de zorg moeten krijgen die ze nodig hebben. Dus tegen ouders zeg ik: als het vóór het coronatijdperk nodig was om in levenden lijve naar de huisarts of de kinderarts te gaan, dan is dat het nu ook.”
“Het RS-seizoen komt eraan, we kunnen het ons helemaal niet permitteren om personeel en bedden af te staan”
Overal wordt nu gesproken over afschaling van de reguliere zorg en de gevolgen die dat heeft voor patiënten. Geldt dat ook voor de kindergeneeskunde? Moeten de kinderartsen in de ziekenhuizen meedoen met afschalen?
“Wij vinden als NVK van niet. En we doen er alles aan om te voorkomen dat het toch gebeurt. In diverse ziekenhuizen zien we nu dat een beroep wordt gedaan op kinderartsen om meer poliklinische consulten te vervangen door telefonische consulten of beeldbellen, zodat er minder mensen fysiek naar het ziekenhuis hoeven te komen. Ik heb een oproep gedaan aan alle kinderartsen: doe dat alleen als het verantwoord is, en beoordeel dat per individuele patiënt.”
“Hetzelfde geldt voor het uitstellen van poliklinische afspraken voor bijvoorbeeld een onderzoek of een behandeling. Ik weet niet in hoeverre dat nu plaatsvindt, maar dat kan alleen als het uitstel verantwoord is en op geen enkele manier gevolgen heeft voor de gezondheid en het welzijn van het kind. Uiteraard moet de behandelend arts in zo’n geval hoe dan ook het kind en de ouders goed over het uitstel informeren, bijvoorbeeld in een telefoongesprek of in een beeldbelsessie.”
Hoe zit het met de klinische zorg? Moeten de afdelingen kindergeneeskunde ook artsen, verpleegkundigen en beddencapaciteit afstaan aan de volwassenenzorg? Dat gebeurde in de eerste golf wel.
“Op een paar plaatsen in Nederland is daar nu sprake van, maar wij verzetten ons daartegen. We staan aan de vooravond van het RS-seizoen: als dat virus gaat rondwaren, en dat gebeurt elk jaar, hebben we elk kinderbed en de bijbehorende menskracht in Nederland hard nodig. Dus we kunnen het ons helemaal niet permitteren personeel en beddencapaciteit af te staan.”
Geldt dat ook voor de kinder-intensive care plaatsen?
“Zeker, die plekken zijn en blijven bestemd voor kinderen. Het gaat dan om de nicu’s, de picu’s en overige high care plaatsen in met name de UMC’s. Zodra kinderen op die plekken voldoende hersteld zijn, moeten ze wel overgeplaatst kunnen worden naar een bed in een algemeen ziekenhuis, anders raakt het systeem verstopt. Ook om die reden kunnen we in de kindergeneeskunde geen bedden afstaan.”
Kind & Ziekenhuis vindt dat de kindergeneeskunde volledig buiten schot moet blijven bij het afschalen van zorg. Dat is namelijk een maatregel die kinderen treft, terwijl hij genomen wordt ten behoeve van volwassenen. Dat is in strijd met het kinderrechtenverdrag van de VN, en ook onze Handvesten Kind&Ziekenhuis en Kind & Zorg.
“Daar ben ik het helemaal mee eens. In de eerste golf werden we overvallen door het virus. Het was crisis, er was geen andere keus dan de reguliere zorg snel en rigoureus af te schalen. Maar nu is de situatie anders. Kinderen worden van het virus zelf nauwelijks ziek, het kan niet zo zijn dat zij de dupe worden van de maatregelen. We hebben onze leden dan ook opgeroepen er alert op te zijn dat de zorg voor kinderen niet wordt afgeschaald. Klinisch helemaal niet, en poliklinisch alleen zodanig dat kinderen er geen nadeel van ondervinden.”
“Ieder kind dat in coronatijd niet de zorg krijgt die het nodig heeft, is er één te veel”
Maar kunnen de NVK en de kinderartsen in de ziekenhuizen dat afdwingen? De kinderafdelingen maken deel uit van de ziekenhuisorganisatie.
“Het is onze taak als kinderartsen om ervoor te zorgen dat kinderen de zorg krijgen die ze nodig hebben. Daar hoort nu dus bij dat we ons verzetten tegen afschaling van kindergeneeskundige zorg die niet verantwoord is. Ik treed als NVK-voorzitter en OMT-lid nu regelmatig op in de media. Als er raden van bestuur van ziekenhuizen zijn die dit uitgangspunt met voeten treden zal ik niet aarzelen om in actie te komen. Ieder kind dat in deze coronatijd niet de zorg krijgt die het nodig heeft, is er één te veel.”
Veel kinderen met een chronische aandoening of complexere problematiek moeten voorzichtiger zijn voor het virus dan andere kinderen. Zijn er nieuwe medische inzichten ten opzichte van de vorige golf?
“In de zomer werd bekend dat kinderen tussen 13 en 18 jaar bevattelijker zijn voor het virus dan we eerst dachten, en het ook makkelijker kunnen overdragen dan eerst gedacht. Daarom moeten ze nu op school mondkapjes dragen en afstand houden tot elkaar, en altijd de anderhalve meter in acht nemen tot volwassenen. Maar het is niet zo dat kinderen van deze leeftijd zieker blijken te worden van het virus dan we eerder dachten. Dit inzicht geldt voor alle kinderen in die leeftijdsgroep, dus ook voor kinderen met een chronische aandoening of complexere problematiek.”
“Verder zijn er geen nieuwe inzichten bijgekomen. Nog steeds geldt dus dat het coronavirus voor alle kinderen niet gevaarlijker is dan andere virussen. Ze worden er ook niet zieker van dan van bijvoorbeeld het influenzavirus, zeg maar de gewone griep. Ik besef heel goed dat voor een aantal kinderen met complexere problematiek ook andere virussen heel gevaarlijk kunnen zijn, en dan is corona natuurlijk een extra zorg want het is een nieuw virus dat erbij is gekomen. Maar kinderen met een chronische aandoening die normaal gesproken niet erg ziek worden van een griep, en dat geldt voor de meeste kinderen, zullen dat van corona ook niet worden.”
‘Het nadeel van ietsje meer risico lopen weegt niet op tegen het grote voordeel van gewoon meedoen’
Wat is je advies aan kinderen met een chronische aandoening of complexere problematiek, nu het virus meer rondwaart?
“Mijn advies is: als je vóór corona naar school, speciaal onderwijs of dagbesteding ging, doe dat dan nu ook. Het is belangrijk voor je gezondheid, je welzijn en je ontwikkeling dat je sociale contacten hebt, dat je omgaat met leeftijdsgenoten. Voor een klein aantal kinderen met een zeldzame aandoening geldt een ander advies: hoor je tot die groep, dan informeert je behandelend arts je daarover. Tegen alle andere kinderen die van een gewone griep ook niet erg ziek worden, zeg ik: blijf niet thuis zitten, ga naar school of dagbesteding. Je loopt dan ietsje meer risico het virus op te lopen, maar dat weegt niet op tegen het grote voordeel van gewoon meedoen.”
Stichting Kind en Ziekenhuis
door journalist Pieter Hoogesteijn
