Zorgverleners denken uiteenlopend over samen beslissen met kinderen, blijkt uit onderzoek door Kind & Ziekenhuis. Over de vraag wat samen beslissen precies is, hoe je het aanpakt en welke rol gespreksinstrumenten kunnen spelen lopen de meningen uiteen. Zorgverleners blijken wel gemotiveerd om samen te beslissen met kinderen en daar gespreksinstrumenten voor in te zetten als ze daar in getraind worden.
Dat zijn de uitkomsten van een onderzoek door Kind & Ziekenhuis naar samen beslissen met kinderen. In het kader van het project ‘Een grote stem voor kleine mensen’ onderzocht Kind & Ziekenhuis hoe zorgverleners denken over samen beslissen met kinderen en het aanreiken van gespreksinstrumenten. Het onderzoeksrapport en een praktisch infosheet zijn nu beschikbaar.
Zeer gemotiveerd
Uit het onderzoek blijkt dat zorgverleners uiteenlopende opvattingen hebben over wat samen beslissen is en hoe je het aanpakt. Ze blijken wel gemotiveerd om samen te beslissen met kinderen, onder meer door gespreksinstrumenten aan te reiken. Voorwaarden zijn wel dat ze er de tijd voor krijgen en in getraind worden. Het onderzoeksrapport Samen beslissen met kinderen en het gebruik van gespreksinstrumenten zet de factoren op een rij die het aanreiken van gespreksinstrumenten belemmeren dan wel bevorderen.
Samen beslissen met kinderen houdt in dat zorgprofessionals samen met het kind en ouders beslissingen nemen zodat de behandeling en zorg past in hun leven. Kinderen zijn geen kleine volwassenen: ze zitten anatomisch en fysiologisch anders in elkaar en reageren in emotioneel opzicht anders op ziekte en letsel.
Te weinig betrokken
In de praktijk worden kinderen te weinig betrokken bij gezondheidsbeslissingen, ondanks hun recht om mee te beslissen. De nadruk ligt te vaak op het medische aspect, terwijl in het leven van een kind ook het sociale aspect, de ontwikkeling en de veiligheid van belang zijn.
Gespreksinstrumenten zoals de kindtool Mijn positieve gezondheid en de IMPACT-tool zijn bewezen effectief, maar wat zorgverleners stimuleert of juist tegenhoudt om ze aan te reiken was tot nu toe niet bekend. Doel van dit onderzoek was om zichtbaar te maken welke bevorderende en belemmerende factoren een rol spelen, zodat zorgorganisaties en zorgverleners hierop kunnen inspelen en kinderen beter kunnen betrekken bij de behandeling en de zorg.
Eenduidige definitie ontbreekt
Uit het onderzoek blijkt dat de methode van samen beslissen en het gebruik van gespreksinstrumenten afhankelijk is van individuele keuzes. Belangrijke hindernis voor samen beslissen met kinderen en het gebruik van gespreksinstrumenten is het ontbreken van een eenduidige definitie van samen beslissen.
Een andere oorzaak is het feit dat samen beslissen met kinderen meer gelijkheid in het gesprek veronderstelt. Dit vraagt van de zorgprofessional een bepaalde mate van ‘omdenken’ en het loslaten van de eigen gespreksagenda. Dit wordt als lastig ervaren. Ook gebrek aan tijd is een belemmerende factor voor samen beslissen en het aanreiken van gespreksinstrumenten.
Stimulerende factoren
Anderzijds zijn er ook belangrijke stimulerende factoren, zoals passie voor het beroep, de affiniteit met gespreksinstrumenten, positieve ervaringen ermee en de toegang tot training in het gebruik. Ook collega’s kunnen een bevorderende factor vormen. Als zij gemotiveerd en met succes samen beslissen met kinderen met behulp van gespreksinstrumenten, fungeren zij als rolmodel.
In het onderzoek wordt het ontwikkelen van een nieuwe, eenduidige definitie aanbevolen van samen beslissen met kinderen die rekening houdt met alle kinderleefdomeinen. Ook het aanwijzen van rolmodellen in de zorgorganisatie die enthousiast zijn over gebruik van gespreksinstrumenten, het ontwikkelen van een e-learning, trainingen en een masterclass met kinderen worden in het onderzoeksrapport gesuggereerd. Verder pleiten de onderzoekers ervoor om de inzet van gesprekinstrumenten bij samen beslissen met kinderen op te nemen in de protocollen van de zorgorganisaties.
Onderzoeksrapport en infosheet
Het onderzoeksrapport ‘Samen beslissen met kinderen en het gebruik van gespreksinstrumenten’ is beschikbaar op kindenziekenhuis.nl/publicaties-handreikingen. Je kunt het hieronder ook downloaden:
Download Rapport Samen beslissen met kinderen en het gebruik van gespreksinstrumenten
In dit praktische infosheet staan de uitkomsten van het onderzoek eenvoudig gepresenteerd.
Je ziet in één oogopslag wat samen beslissen met kinderen en het gebruik van gespreksinstrumenten inhoudt. En wat jij als zorgverlener nu kunt doen om kinderen echt te betrekken in hun behandeling en hun zorg.
Het infosheet is beschikbaar op kindenziekenhuis.nl/publicaties-handreikingen. Je kunt het hieronder ook downloaden:
