Kind en Zorg

De kinderverpleegkundige van de toekomst denkt transmuraal

Voorzichtig, maar onmiskenbaar beginnen de muren tussen kinderverpleegkunde binnen en buiten de muren van het ziekenhuis af te brokkelen. Vooroplopers zijn onder meer de transmuraal werkende kinderverpleegkundigen. Zij brengen de wereld van het ziekenhuis en die van de kindzorg thuis langzaam maar zeker bij elkaar.

Dat is echt iets voor mij, dacht Jorien Bouma, toen ze de vacature zag voor een opleidingsplaats tot transmuraal kinderverpleegkundige. “Het medische aspect van het werken in het ziekenhuis trekt me heel erg, maar de kinderthuiszorg heb ik ook altijd interessant gevonden. Zeker toen ik ontdekte welke mogelijkheden er thuis allemaal zijn. Ik vind het een mooie uitdaging om eraan bij te dragen dat die overgang van ziekenhuis naar thuis voor kind en gezin soepel verloopt.”

Jorien is als kinderverpleegkundige transmuraal opgeleid. Ze is in dienst bij het Beatrix Kinderziekenhuis van het UMC Groningen, waar ze elke maand twee weken werkt. De andere twee weken is ze werkzaam bij KinderThuisZorg Nederland. Ze vormt nu nog een koppel met Rianne Doornbos, die het werken binnen en buiten de ziekenhuismuren om de maand afwisselt.

Transmurale samenwerking

De transmuraal werkende kinderverpleegkundige gaat de muren tussen beide werelden verder afbreken in de regio Groningen. Want dat is het idee achter het transmuraal opleiden en werken, zegt Jorien. “Als transmuraal werkende kinderverpleegkundige bevorder je de samenwerking tussen de zorg binnen en buiten het ziekenhuis. We zijn in beide disciplines opgeleid en werken nu in beide settings.”

Jorien en Rianne delen continu hun ervaringen in beide werelden met hun collega’s. Rianne: “De manier van werken in de ziekenhuizen verschilt toch nog steeds met die in de kinderthuiszorg. Ook tussen ziekenhuizen onderling is er veel variatie in onder meer protocollen. Een warme overdracht gaat veel makkelijker als je de werkwijze van de ander goed kent.”

“We horen: wat fijn dat we jullie ook hier tegenkomen, wat mooi dat dit kan!”

Jorien en Rianne zien veel enthousiasme over hun dubbelrol. Bij collega’s, die een steeds beter beeld krijgen van de ins en outs van die andere werkplek van Jorien en Rianne. Maar ook kinderen en gezinnen. Jorien: “Wij komen in het ziekenhuis regelmatig kinderen tegen die we kennen uit de kinderthuiszorg, en andersom. Voordeel is dan dat je meteen de hele situatie rond het kind kent.”

Rianne: “Het is zo leuk als kind en het gezin jou herkennen! We horen dan vaak: wat fijn dat we jullie ook hier tegenkomen, wat mooi dat dit kan. Een vertrouwd gezicht geeft een veilig gevoel. Dat is goud waard.”

Maar ook in andere situaties bewijst het transmuraal werken zijn meerwaarde, zegt Jorien. “We kennen natuurlijk onze collega’s in het ziekenhuis en in de kinderthuiszorg heel goed. Dus in de dagelijkse zorg voor kinderen zijn de lijntjes heel kort. Je belt makkelijk even een collega in de andere setting. Of je zoekt snel even iets op, we hebben immers toegang tot beide digitale systemen.”

Een uitdaging

De samenwerking tussen het Beatrix Kinderziekenhuis en KinderThuisZorg in Groningen rond het gezamenlijk opleiden en aanstellen van transmurale kinderverpleegkundigen werd een paar jaar geleden opgezet als pilot.

In algemene zin ziet men in het land de meerwaarde van transmuraal werken. Ook op een aantal andere plaatsen in Nederland zijn ziekenhuizen en kinderthuiszorgorganisaties transmurale pilotprojecten gestart. Het blijkt nog niet heel makkelijk om voor twee organisaties te werken, onder meer qua arbeidscontract en dienstroosters. Het CWZ ziekenhuis in Nijmegen is daarom samen met onder anderen KinderThuisZorg Nederland een grootschalig onderzoek gestart naar de meest optimale inzet van transmuraal opgeleide kinderverpleegkundigen.

Jorien en Rianne kunnen zich voorstellen dat het vormgeven van transmurale werkplekken een uitdaging kan zijn. Maar aan de andere kant: het is ook pionieren, je loopt voorop en dan is de praktijk soms weerbarstig. Ze geloven allebei dan ook dat transmurale kinderverpleegkundige zorg de toekomst heeft.

Jorien: “Sinds kort biedt de HBO-V opleiding in Groningen stages in de kinderthuiszorg aan. Ook dat is natuurlijk een heel goede ontwikkeling, dat je in de opleiding al met beide settings kennismaakt. De leerlingverpleegkundigen zijn er zeer enthousiast over.”

Geen muur

“Je merkt gewoon aan alles hoe goed het is voor kind en gezin als er een vloeiende overgang is van het ziekenhuis naar thuis”, zegt Rianne. “Soms is het wel zoeken naar je rol. Maar op een ander moment krijg je weer een enthousiaste reactie, of word je weer bij een project betrokken vanwege je transmurale functie. Dan lever je via dat project ook weer een bijdrage. Het zijn kleine stapjes, maar met elk stapje raak ikzelf ook weer enthousiaster.”

door Pieter Hoogesteijn

Geplaatst in MKS

Na 2 jaar ‘Grote Stem’: een compleet onderwijspakket samen beslissen met kinderen

Het project ‘Een grote stem voor kleine mensen’ loopt tot 1 september 2024. Wat heeft het dan opgeleverd? In ieder geval een uitgebreid onderwijspakket waarmee in principe iedere kindzorgprofessionals zichzelf kan bekwamen in hoe je dat nou doet, samen beslissen met kinderen. Variërend van zelfstudie via e-learning tot een intensieve implementatiescholing voor het hele team.

Zorgverleners in de kindzorg, zowel binnen als buiten het ziekenhuis, willen graag samen beslissen met kinderen, bleek eerder uit onderzoek door Kind & Ziekenhuis. En ze willen graag weten hoe je dat doet. Na vele masterclasses en kennissessies beaamt Cecilia Kalsbeek, projectleider én een van de trainers van het project ‘Een grote stem’ dat zorgverleners in de kindzorg inderdaad leergierig zijn.

Kwartje is gevallen

“Het kwartje is overal wel gevallen dat samen beslissen met kinderen écht iets anders is dan met volwassenen”, zegt Cecilia. “Kinderen hebben een totaal andere belevingswereld, en dat vergt een specifieke benadering. Daarom werkt het zo goed dat in al ons onderwijs de door kinderen ontwikkelde schijf van vijf (zie onder dit artikel) leidend is. Wat verwachten zij van samen beslissen en wat hebben ze daarbij van jou als zorgverlener nodig? Liefst verteld door kinderen en jongeren zelf, hetzij via een filmpje, hetzij live.”

State-of-the art expertise

In de afgelopen twee jaar ontwikkelde het projectteam samen met kinderen, ouders, experts én zorgverleners zelf state-of-the art expertise, die na de einddatum van het project op1 september door Kind & Ziekenhuis en haar samenwerkingspartners wordt aangeboden. Er zijn 4 verschillende onderwijsproducten, variërend van zelfstudie tot een implementatiescholing. “Het pakket is zo samengesteld dat we in principe iedere zorgprofessional en iedere zorgorganisatie die met kinderen werkt op maat kunnen bedienen,” aldus Cecilia Kalsbeek.

1. E-learning

Deze zomer wordt de laatste hand gelegd aan een primeur: een e-learning volledig gewijd aan samen beslissen met kinderen. Een laagdrempelige kennismaking met het thema voor in prinicipe iedere kindzorgprofessional, die samen beslissen met kinderen en het gebruik van gespreksinstrumenten in al zijn facetten behandelt. De e-learning bevat onder meer filmpjes, animaties en voorbeelden van praktijksituaties.

“De e-learning ontwikkelen we op uitdrukkelijke verzoek van zorgprofessionals,” zegt Cecilia Kalsbeek. “Zelfstudie over samen beslissen specifiek met kinderen bestaat nog niet. We zijn trots dat we hem straks kunnen presenteren.”

2. Kennissessie

Ook laagdrempelig en voor een breed publiek (in de kindzorg) is de Kennissessie Samen beslissen met kinderen en met elkaar. De Kennissessie, waar er deze zomer 2 van zijn gehouden heeft een open inschrijving, duurt een dagdeel en vindt live plaats door het hele land. Tijdens de sessie komt in principe alle expertise die tijdens het project is opgedaan aan bod, én wordt de link gelegd tussen samen beslissen en Medische Kindzorg Samenwerking (MKS).

“Met de Kennissessie willen we bereiken dat bij veel zorgverleners in het hele land het vonkje overspringt,” aldus Cecilia Kalsbeek. “We hopen dat mensen enthousiast worden en liefst ook in hun eigen team of organisatie ermee aan de slag gaan. Speciaal daarvoor ontwikkelen wij nu een spel, een serious game, waarmee je spelenderwijs samen beslissen met kinderen een stapje verder brengt.”

3. Masterclass

De Masterclass Samen beslissen met kinderen is het basisproduct in het onderwijspakket. Een dagdeel onderwijs voor jouw team of zorgorganisatie over samen beslissen in al zijn facetten, die wel wat meer de diepte ingaat, aldus Cecilia Kalsbeek. “Omdat de training incompany is, kan de inhoud op specifieke situaties die vaak voorkomen in jouw organisatie worden toegesneden. We hebben de Masterclass al vaak gegeven. Wat leuk is dat we ook vaak nieuwsgierige zorgverleners van andere disciplines aantreffen.”

4. Implementatiescholing

Het vierde onderwijsproduct uit het pakket is de meest intensieve. De implementatiescholing voor teams of zorgorganisaties, net als de Masterclass. In 4 dagdelen komen alle aspecten van samen beslissen met kinderen voorbij en oefen je met gedrag aan de hand van concrete voorbeelden uit de praktijk. In verschillende interactieve werkvormen. Waarbij ervaringsleren voorop staat. De modules kunnen los van elkaar worden gegeven, maar zijn zo opgezet dat ze elkaar aanvullen en daarmee een mooi afgerond geheel vormen. Samen beslissen met kinderen vormt het uitgangspunt en wordt geplaats in het grotere geheel van kind- en gezinsgerichte zorg.

Attitudetraining

“Ja, het is echt een attitudetraining”, aldus Cecilia Kalsbeek. “Best intensief, maar ook heel waardevol. Je merkt tijdens zo’n meerdaagse scholing dat er op een zeker moment een omslagpunt is, dat ‘we het allemaal ineens doorhebben’. Mooi om te zien, en ik denk dan ook: hier gaan ze vanaf nu samen beslissen zoals het bedoeld is, dit gaat niet meer weg. En daar doen we het natuurlijk voor.”

Wie maken het onderwijs?

De onderwijsproducten ‘Samen beslissen met kinderen’, zijn tot stand gekomen in samenwerking met o.a. Alice Bakker (onderwijskundige, e-learning), Christel van Batenburg, Anjet Brouwer-van Dijken, Cecilia Kalsbeek, Wing Yan Man (serious game), zorgverleners en medewerkers van KinderThuisZorg Nederland, Tergooi MC en LUMC Willem-Alexander Kinderziekenhuis, kinderen, ouders en leden van de expertgroep ‘Grote Stem’.

Wat is de ‘schijf van vijf’ voor samen beslissen met kinderen?

De schijf van vijf is wat kinderen zeggen nodig te hebben van zorgverleners om samen te kunnen beslissen:

  1. Geef onze stem de ruimte.
  2. Gun ons de tijd om te bedenken wat wij belangrijk vinden.
  3. Luister écht naar ons.
  4. Vertel ons steeds alles, in taal die wij begrijpen.
  5. Praat mét ons en niet óver ons (vertrouwen)

Meer lezen over de schijf van vijf? Klik hier

Project ‘Een grote stem voor kleine mensen’

Het project ‘Een grote stem voor kleine mensen’ vindt plaats in het kader van het programma Leren gebruiken van uitkomstinformatie voor Samen beslissen van Zorginstituut Nederland. De jaargang 2022 staat in het teken van Samen beslissen met kinderen met als doel meer zeggenschap voor kinderen over hun zorg. Het Zorginstituut voert deze regeling uit in opdracht van het ministerie van VWS.

Het project richt zich in eerste instantie op kinderen die ook zorg nodig hebben in de eigen omgeving (MKS). De begeleiding door zorgverleners vindt plaats in de fase in MKS waarin bekeken wordt welke zorg een ondersteuning een kind in de eigen omgeving moet krijgen (fase ‘hulpbehoeftescan’).

Samenwerking

Kind & Ziekenhuis werkt in het project samen met de andere MKS-partners: Kenniscentrum kinderpalliatieve zorg, Kinderverpleegkunde.nl, Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK), V&VN Kinderverpleegkunde en Brancheorganisatie Integrale Kind Zorg (BINKZ).

Ook nemen deel KinderThuisZorg Nederland, diverse experts en andere patiëntenorganisaties. Maar de grootste rol in het project is weggelegd voor de kinderen zelf.

Meer weten over het project ‘Een grote stem voor kleine mensen’? Klik hier.

Samenwerkende kindzorg partijen uiten bezorgdheid over Wlz-maatregelen

De samenwerkende partijen in de medische kindzorg (Medische Kindzorg Samenwerking partners*) hebben hun zorgen geuit over de impact van de voorgestelde wijzigingen in de Wet langdurige zorg (Wlz) zoals aangekondigd door demissionair minister Helder in haar kamerbrief van 15 april 2024. De wijzigingen, die een doelmatigheidsbesparing van € 170 miljoen vanaf 2025 beogen, zouden volgens de MKS-partners ernstige gevolgen hebben voor gezinnen met kinderen die medische en palliatieve zorg nodig hebben.

In haar kamerbrief stelt minister Helder dat zorgaanbieders een efficiëntieslag binnen de Wlz moeten maken, waarbij een structurele taakstelling op de tarieven van zorgzwaartepakketten (zzp’s) wordt doorgevoerd. De MKS-partners wijzen erop dat dit besluit ingrijpende gevolgen zal hebben voor de circa 10.615 kinderen met een Wlz-indicatie (peildatum november 2022, Staat van Volksgezondheid en Zorg). Vooral voor de 5110 kinderen die intensieve medische en verpleegkundige zorg nodig hebben, is de bestaande zorgprofielstructuur ontoereikend.

Klik hier voor het hele bericht en de brief

Kennissessie

Kennissessie ‘Samen beslissen met kinderen en elkaar’

aangepast 26 maart 2024 – inschrijving gestart!

Samen beslissen met kinderen over behandeling, zorg en ondersteuning, ook in de eigen omgeving. Het klinkt zo vanzelfsprekend. In 2024 organiseert Stichting Kind en Ziekenhuis 3 x een regionale kennissessie vanuit het perspectief van kind en gezin rondom de thema’s ‘Samen beslissen met kinderen’ en Medische Kindzorg Samenwerking (MKS). De inschrijving is gestart!

Inschrijven

De kennissessie is bedoeld voor zorgprofessionals in de kindzorg en wordt 3 x gegeven: in de regio Noord, de regio Zuid en de regio Midden. Dit zijn de data en de locaties:

– regio Midden: maandag 1 juli 2024 – Het Auditorium | Rudolf Magnus, Utrecht

– regio Noord: vrijdag 5 juli 2024 – Beatrix Kinderziekenhuis, Groningen

– regio Zuid: donderdag 26 september 2024 – Catharina Ziekenhuis, Eindhoven

Unieke aanpak

In de kennissessie staat de wereld van het kind centraal. We gaan met jullie aan de slag met belemmerende en bevorderende factoren om de ‘stem van het kind te vergroten’. Waar moet je in het bijzonder op letten wanneer je samen wil beslissen met kinderen? En welke hulpmiddelen zijn er om dit te doen? Wat zijn de ervaringen van andere zorgprofessionals daarmee? En wat vinden kinderen zelf daarvan?

Daarnaast gaan we aan de slag met Medische Kindzorg Samenwerking (MKS). Hoe kijk je breder dan alleen medisch? En hoe werk je samen met kind en gezin over de muren van de eigen organisatie heen Waarbij het leven en de ontwikkeling van het kind centraal staan.

Gratis

De kennissessie kan dit jaar, vanwege een subsidie,  gratis door Stichting Kind en Ziekenhuis worden aangeboden.

Dus:

Voor wie?

Kinderverpleegkundigen, pedagogische medewerkers en medisch
maatschappelijk werkers uit zowel de eerste als de tweede lijn

Waar?

1 juli – regio Midden –Het Auditorium | Rudolf Magnus, Utrecht
5 juli – regio Noord – Beatrix Kinderziekenhuis
26 september – regio Zuid –Catharina Ziekenhuis

Hoe laat?

Van 9:30 – 17:30 uur

Accreditatie wordt aangevraagd.

De inschrijving is geopend, je kunt je nu aanmelden!

Inschrijven

Samen beslissen doe je ook met anderen in het zorgnetwerk

“Samen beslissen doe je ook met de andere professionals in het zorgnetwerk”

Zorgverleners hebben geen eenduidig beeld wat samen beslissen met kinderen precies is en hoe je het aanpakt, blijkt uit het Kind & Ziekenhuis – onderzoek  ‘Samen beslissen met kinderen’. Directeur-bestuurder van Kind & Ziekenhuis Hester Rippen-Wagner geeft een toelichting op een aantal bevindingen. “Samen beslissen doe je niet alleen samen met kind en gezin, maar ook samen met de anderen in het zorgnetwerk.”

In de landelijke campagne over samen beslissen itten zorgverlener en patiënt tegenover elkaar in de spreekkamer. Ze gaan met elkaar in gesprek over de behandeling en de zorg. Dat is een enigszins vertekenend beeld voor kind en gezin, zegt Hester Rippen-Wagner, directeur-bestuurder van Kind & Ziekenhuis.

“Wat je niet ziet, is dat de zorgverlener deel uitmaakt van een netwerk rond kind en gezin. Samen beslissen doe je niet alleen samen met kind en gezin, maar ook samen met die anderen in dat netwerk. Wat hebben zij van jou nodig als het gesprek is afgelopen? Hoe maak je het besprokene toegankelijk voor hen?”

Meer dan het gesprek in de spreekkamer
Daar komt bij dat samen beslissen meer omvat dan het gesprek in de spreekkamer. “Van het eerste tot het laatste contact zijn er continu momenten waarop je als zorgverlener kind en gezin informeert, meeneemt, overlegt, luistert en samen beslist. Dat zeggen kinderen zelf ook tegen ons. Ze willen zelf bedenken en verwoorden wat ze belangrijk vinden in relatie tot hun behandeling en de organisatie en evaluatie van hun zorg. Zorgverleners kunnen ze daarbij begeleiden, bijvoorbeeld door gespreksinstrumenten aan te reiken. Ook dat is samen beslissen.”

In het kader van het project ‘Een grote stem voor kleine mensen’ onderzocht Kind & Ziekenhuis hoe zorgverleners denken over samen beslissen met kinderen en het aanreiken van gespreksinstrumenten. Daaruit bleek dat zorgverleners zeer uiteenlopende opvattingen hebben over wat samen beslissen is en hoe je het aanpakt. Ze blijken wel zeer gemotiveerd om gespreksinstrumenten aan te reiken als ze daar in de praktijk de meerwaarde van zien, er tijd voor krijgen en in getraind worden. Die trainingen geeft Kind & Ziekenhuis inmiddels.

Overige kinderleefdomeinen
Hester Rippen-Wagner: “Opvallend vond ik dat zorgverleners aangeven het soms moeilijk te vinden als kinderen andere onderwerpen aandragen dan de zaken die zijzelf belangrijk vinden. Nog te vaak richten zorgverleners zich op het medische aspect, terwijl de overige kinderleefdomeinen minstens zo belangrijk zijn. Welke gevolgen heeft een behandeling voor het leven van het kind? In het gezin, op school en sport, voor zijn toekomst? Als een tiener een tumor heeft in zijn onderbeen, kan amputeren medisch de beste behandeling zijn. Maar niet als het kind bouwvakker wil worden, want dat gaat moeilijker met een prothese.”

Het onderzoeksrapport ‘Samen beslissen met kinderen en het gebruik van gespreksinstrumenten’ is beschikbaar op kindenziekenhuis.nl/publicaties-handreikingen. Je kunt het hieronder ook downloaden:

Download Rapport Samen beslissen met kinderen en het gebruik van gespreksinstrumenten 

In dit praktische infosheet staan de uitkomsten van het onderzoek eenvoudig gepresenteerd.

Je ziet in één oogopslag wat samen beslissen met kinderen en het gebruik van gespreksinstrumenten inhoudt. En wat jij als zorgverlener nu kunt doen om kinderen echt te betrekken in hun behandeling en hun zorg.

Het infosheet is beschikbaar op kindenziekenhuis.nl/publicaties-handreikingen. Je kunt het hieronder ook downloaden:

Download Infosheet Stem van het kind vergroten

Voorlopig groen licht voor IZA-transformatieplan MKS

Kind & Ziekenhuis en de andere MKS-partijen hebben voorlopig groen licht gekregen om met inzet van transformatiegelden Medische Kindzorg Samenwerking (MKS) landelijk verder te implementeren. Daarmee is een belangrijke nieuwe stap gezet in het  vormgeven van medische kind- en gezinsgerichte netwerkzorg in heel Nederland.

De transformatiegelden zijn bedoeld voor initiatieven die bijdragen aan passende zorg en andere doelstellingen, vastgelegd in het Integraal Zorgakkoord (IZA). Namens de MKS-partijen dient Kind & Ziekenhuis een transformatieplan in om de MKS-werkwijze verder te implementeren.

Snelle toets

Een eerste versie van dit plan  is na een zogenaamde ‘snelle toets’ goedgekeurd. Dit betekent dat het voldoet aan de belangrijkste criteria voor het toekennen van IZA-transformatiegelden. Het plan zal nu door de MKS-partijen verder worden uitgewerkt, gebaseerd op de gezamenlijke MKS-meerjarenstrategie en de bijbehorende werkagenda.

Significante stap

Directeur-bestuurder Hester Rippen van Kind & Ziekenhuis is blij met de goedkeuring. “De kans is nu groot dat ons plan ook een definitief akkoord krijgt. Daarmee is de uitslag van deze snelle toets een significantie stap in het omvormen van de medische kindzorg naar goed functionerende kind- en gezinsgerichte netwerkzorg rond kind en gezin. We kunnen, na  finale goedkeuring, de MKS werkwijze landelijk uitrollen met  bijbehorend kennispakket en passende bekostiging.”

Meer info:

Naar de MKS-Meerjarenstrategie 2023 – 2026

Naar de MKS-Werkagenda 2023 – 2026

Kindzorg zonder muren – hoe Medische Kindzorg Samenwerking het land verovert

Meer over MKS:

Medische Kindzorg Samenwerking (MKS) is netwerkzorg rond kind en gezin. Zorgverleners en andere professionals werken domeinoverstijgend samen met kind en gezin en met elkaar om te komen tot passende zorg. Daarbij wordt niet alleen vanuit een medische invalshoek, maar met een integrale blik gekeken naar  passende oplossingen voor kind en gezin.

De MKS-partijen zijn naast Kind & Ziekenhuis branchevereniging BINKZ, Kenniscentrum Kinderpalliatieve Zorg en de beroepsverenigingen Kinderverpleegkunde.nl, NVK en V&VN Vrouw en Kind. Gezamenlijk implementeren ze MKS als de standaard werkwijze voor het indiceren, organiseren en uitvoeren van verpleegkundige zorg aan kinderen buiten het ziekenhuis.

Ook aan de slag met MKS? Op de website medischekindzorgsamenwerking.nl vind je alle tools, checklists, stappenplannen en goede voorbeelden die je nodig hebt! Werkt de link niet? Ga dan naar integralekindzorgmetmks.nl.

Geplaatst in MKS
Stem van het kind vergroten

Onderzoek: veel animo bij zorgverleners voor samen beslissen met kinderen

Zorgverleners denken uiteenlopend over samen beslissen met kinderen, blijkt uit onderzoek door Kind & Ziekenhuis. Over de vraag wat samen beslissen precies is, hoe je het aanpakt en welke rol gespreksinstrumenten kunnen spelen lopen de meningen uiteen. Zorgverleners blijken wel gemotiveerd om samen te beslissen met kinderen en daar gespreksinstrumenten voor in te zetten als ze daar in getraind worden.

Dat zijn de uitkomsten van een onderzoek door Kind & Ziekenhuis naar samen beslissen met kinderen. In het kader van het project ‘Een grote stem voor kleine mensen’ onderzocht Kind & Ziekenhuis hoe zorgverleners denken over samen beslissen met kinderen en het aanreiken van gespreksinstrumenten. Het onderzoeksrapport en een praktisch infosheet zijn nu beschikbaar.

Zeer gemotiveerd

Uit het onderzoek blijkt dat zorgverleners uiteenlopende opvattingen hebben over wat samen beslissen is en hoe je het aanpakt. Ze blijken wel gemotiveerd om samen te beslissen met kinderen, onder meer door gespreksinstrumenten aan te reiken. Voorwaarden zijn wel dat ze er de tijd voor krijgen en in getraind worden. Het onderzoeksrapport Samen beslissen met kinderen en het gebruik van gespreksinstrumenten zet de factoren op een rij die het aanreiken van gespreksinstrumenten belemmeren dan wel bevorderen.

Samen beslissen met kinderen houdt in dat zorgprofessionals samen met het kind en ouders beslissingen nemen zodat de behandeling en zorg past in hun leven. Kinderen zijn geen kleine volwassenen: ze zitten anatomisch en fysiologisch anders in elkaar en reageren in emotioneel opzicht anders op ziekte en letsel.

Te weinig betrokken

In de praktijk worden kinderen te weinig betrokken bij gezondheidsbeslissingen, ondanks hun recht om mee te beslissen. De nadruk ligt te vaak op het medische aspect, terwijl in het leven van een kind ook het sociale aspect, de ontwikkeling en de veiligheid van belang zijn.

Gespreksinstrumenten zoals de kindtool Mijn positieve gezondheid en de IMPACT-tool zijn bewezen effectief, maar wat zorgverleners stimuleert of juist tegenhoudt om ze aan te reiken was tot nu toe niet bekend. Doel van dit onderzoek was om zichtbaar te maken welke bevorderende en belemmerende factoren een rol spelen, zodat zorgorganisaties en zorgverleners hierop kunnen inspelen en kinderen beter kunnen betrekken bij de behandeling en de zorg.

Eenduidige definitie ontbreekt

Uit het onderzoek blijkt dat de methode van samen beslissen en het gebruik van gespreksinstrumenten afhankelijk is van individuele keuzes. Belangrijke hindernis voor samen beslissen met kinderen en het gebruik van gespreksinstrumenten is het ontbreken van een eenduidige definitie van samen beslissen.

Een andere oorzaak is het feit dat samen beslissen met kinderen meer gelijkheid in het gesprek veronderstelt. Dit vraagt van de zorgprofessional een bepaalde mate van ‘omdenken’ en het loslaten van de eigen gespreksagenda. Dit wordt als lastig ervaren. Ook gebrek aan tijd is een belemmerende factor voor samen beslissen en het aanreiken van gespreksinstrumenten.

Stimulerende factoren

Anderzijds zijn er ook belangrijke stimulerende factoren, zoals passie voor het beroep, de affiniteit met gespreksinstrumenten, positieve ervaringen ermee en de toegang tot training in het gebruik. Ook collega’s kunnen een bevorderende factor vormen. Als zij gemotiveerd en met succes samen beslissen met kinderen met behulp van gespreksinstrumenten, fungeren zij als rolmodel.

In het onderzoek wordt het ontwikkelen van een nieuwe, eenduidige definitie aanbevolen van samen beslissen met kinderen die rekening houdt met alle kinderleefdomeinen. Ook het aanwijzen van rolmodellen in de zorgorganisatie die enthousiast zijn over gebruik van gespreksinstrumenten, het ontwikkelen van een e-learning, trainingen en een masterclass met kinderen worden in het onderzoeksrapport gesuggereerd. Verder pleiten de onderzoekers ervoor om de inzet van gesprekinstrumenten bij samen beslissen met kinderen op te nemen in de protocollen van de zorgorganisaties.

Onderzoeksrapport en infosheet

Het onderzoeksrapport ‘Samen beslissen met kinderen en het gebruik van gespreksinstrumenten’ is beschikbaar op kindenziekenhuis.nl/publicaties-handreikingen. Je kunt het hieronder ook downloaden:

Download Rapport Samen beslissen met kinderen en het gebruik van gespreksinstrumenten 

In dit praktische infosheet staan de uitkomsten van het onderzoek eenvoudig gepresenteerd.

Je ziet in één oogopslag wat samen beslissen met kinderen en het gebruik van gespreksinstrumenten inhoudt. En wat jij als zorgverlener nu kunt doen om kinderen echt te betrekken in hun behandeling en hun zorg.

Het infosheet is beschikbaar op kindenziekenhuis.nl/publicaties-handreikingen. Je kunt het hieronder ook downloaden:

Download Infosheet Stem van het kind vergroten

Mirjam Zeebregts: “Het magische woord in de kindzorg is samenwerking”

Interview met de Kinderverpleegkundige van het Jaar 2023

Mirjam Zeebregts, kinderverpleegkundige in het Amphia ziekenhuis in Breda, werd vorige maand verkozen tot kinderverpleegkundige Medische Kindzorg Samenwerking (MKS) van het jaar. Ze won vanwege de inzet waarmee ze MKS implementeert en uitdraagt. Vakgenoten roept ze op ook het voortouw te nemen: “Vertrouw op je expertise om met MKS aan de slag te gaan.”

Kind en gezin centraal stellen, dat is al dertig jaar de rode draad in de carrière van kinderverpleegkundige Mirjam Zeebregts. Het klinkt vanzelfsprekend, maar dat is het niet. “Nog steeds zijn er artsen die vragen:  ‘Waar ligt de appendix?’ terwijl ze bedoelen: ‘Waar ligt het kind bij wie ik de blindedarm heb verwijderd?’ Dat betekent dat de arts vooral kijkt naar de medische zorgbehoefte van een kind.”

Een mens in ontwikkeling

“Maar een kind is zoveel meer dan die medische zorgbehoefte. Het is een mens in ontwikkeling, met eigen wensen, een sociaal leven, met vriendjes en vriendinnetjes. Bovendien beleeft ieder kind zo’n medische ingreep op een andere manier. Pas als je kind en gezin centraal zet, kun je daar oog voor krijgen. Dat is de crux van Medische Kindzorg Samenwerking.”

Zeebregts is een van de pioniers als het gaat om het MKS-gedachtengoed. Maar ze kan het uiteraard niet alleen. “MKS is teamwork. Vandaar dat we in het Amphia ziekenhuis als eerste stap onze collega’s hierin hebben geschoold. Niet alleen de kinderverpleegkundigen, maar ook de kinderartsen, het medisch maatschappelijk werk, de psycholoog, de kinderfysiotherapeut. Zodat ze weten wat MKS inhoudt, en hoe je er in je contact met kind en gezin uiting aan kunt geven.”

Vier kinderleefdomeinen

Zeebregts zorgde er ook voor dat er in het medisch dossier aandacht kwam voor de vier kinderleefdomeinen, een belangrijke pijler onder de MKS-werkwijze. Dan gaat het niet alleen om het medische aspect, maar ook om zaken als ontwikkeling, het sociale functioneren en de veiligheid.

Mirjam Zeebregts: “Hoe verloopt de ontwikkeling van het kind, op wat voor school zit het, heeft het vriendjes, hoe ziet het gezin eruit? Maar ook: hoe verloopt de voeding, zijn er psychische problemen? Pas als je oog hebt voor al deze vier domeinen, doe je recht aan het kind tegenover je. Je stelt daarmee kind en gezin centraal, en niet de aandoening. Met als resultaat dat kind en gezin zich gezien voelen.”

“Als kinderverpleegkundigen kunnen wij het beste beoordelen wat kind en gezin nodig hebben”

De vier kinderleefdomeinen uitvragen en rapporteren hoeft volgens Zeebregts niet veel tijd te kosten. “Maar je weet dan wel zeker dat alle zorgverleners, in het ziekenhuis én in de thuissituatie, ervan op de hoogte zijn. Bovendien kun je dan meer doen. Als je weet dat een werkgever geen begrip voor een ouder die vaak naar het ziekenhuis moet, kun je de hulp inroepen van het medisch maatschappelijk werk. Als je merkt dat een kind psychisch in de knoop zit, kun je een kinderpsycholoog inschakelen. Hoe completer ons beeld van de vier levensdomeinen, hoe meer we voor kind en gezin kunnen doen. In het ziekenhuis, maar ook thuis. Het helpt bij een vloeiende overgang van de zorg in het ziekenhuis naar die in de thuissituatie. Ouders en kind kunnen die zorg dan met vertrouwen tegemoetzien.”

Verpleegkundig leiderschap

Werken met de vier kinderleefdomeinen, zoals de kinderafdeling van het Amphia ziekenhuis doet, gebeurt nog niet overal in Nederland. Mirjam Zeebregts hoopt dat andere kinderafdelingen het voorbeeld van Amphia  en andere ziekenhuizen snel zullen volgen. Kinderverpleegkundigen kunnen daarin een belangrijke rol spelen, stelt ze. Dat past bij haar visie op verpleegkundig leiderschap. “De kinderverpleegkundige is HBO-opgeleid. Wij hebben de expertise om met MKS aan de slag te gaan. Bovendien staan wij het dichtst bij kind en gezin. We kunnen dus het beste beoordelen wat zij nodig hebben.”

Vertrouw op je expertise

Haar boodschap aan kinderverpleegkundigen die in hun ziekenhuis of thuiszorgorganisatie werk willen maken van MKS, is dan ook: vertrouw op je expertise. “En doe het samen. Samen met kind en gezin, samen met andere zorgverleners. Samenwerking, dat is hét magische woord in de medische kindzorg.”

Meer info:

Mirjam Zeebregts is Kinderverpleegkundige MKS van het jaar 2023
Kindzorg zonder muren – hoe Medische Kindzorg Samenwerking het land verovert
Mirjam Zeebregts (Amphia) over MKS: “Deze werkwijze heeft de toekomst”

Meer informatie over de verkiezing van de Kinderverpleegkundige Family Integrated Care (in 2023 MKS) van het jaar: klik hier.

Zelf aan de slag met MKS? Op medischekindzorgsamenwerking.nl vind je alles wat je nodig hebt. Werkt de link niet? Ga naar integralekindzorgmetmks.nl.

 

 

 

 

PGO op maat voor kind geeft ook ouders overzicht en regie

Onder ouders leeft een grote behoefte aan een goed werkende digitale PGO (persoonlijke gezondheidsomgeving) speciaal voor kinderen en hun ouders. Dat blijkt uit onderzoek door Kind & Ziekenhuis naar de behoefte en wensen van ouders ten aanzien van zo’n PGO (die nu nog niet bestaat). Een digitale PGO zou ouders overzicht en regie geven. 

Samen met ouders maakte Kind & Ziekenhuis op basis van hun wensen een functioneel ontwerp voor een digitale PGO voor kind en gezin. Het onderzoeksrapport, een samenvatting van de wensen en het functioneel ontwerp zijn nu beschikbaar (zie onderaan dit artikel).

Wat is een PGO?

Goed werkende PGO’s staan al jaren hoog op het verlanglijstje van Kind & Ziekenhuis en zijn MKS-partners. Ga maar na: in één zo’n PGO staat niet alleen het advies van de huisarts, maar ook bijvoorbeeld je lijst met medicijnen, een overzicht van hulpmiddelen en de oefeningen die de fysiotherapeut heeft opgegeven. Je kunt er zelf gegevens aan toevoegen, zoals die van een stappenteller, of omstandigheden in jouw leven die je belangrijk vindt. Je bepaalt zelf met welke zorgverlener je welke informatie deelt.

Overzicht en regie

“Een goed werkende PGO geeft je als kind en ouders overzicht en regie”, zegt Hester Rippen-Wagner. In het onderzoek van Kind & Ziekenhuis is aan ouders gevraagd of zij zo’n PGO willen, en wat ze erin willen zien. De behoefte blijkt groot omdat, zo blijkt uit het onderzoek, ouders nu vaak zelf de rol van PGO vervullen. Ze beheren zelf de gegevens van de verschillende zorgaanbieders. Niet zelden geven zij zelfs actuele informatie door van de ene zorgverlener naar de andere. “Absurd natuurlijk, want dat werkt fouten in de hand.”

Functioneel ontwerp

Uit het onderzoek blijkt dat ouders het belangrijk vinden dat alle informatie op één plek verzameld wordt (in de PGO). Nog belangrijker vinden ze het dat de informatie uit de PGO deelbaar is met zorgverleners. Ook willen ze graag zelf (samen met hun kind) informatie kunnen toevoegen aan de PGO, zodat er een totaalbeeld van de gezondheid van het kind ontstaat.

Op basis van deze en andere wensen van de ouders heeft Kind & Ziekenhuis bij wijze van voorbeeld voor PGO-makers een functioneel ontwerp gemaakt. Want het zal nog wel even duren voordat zo’n PGO er is. Ten eerste moeten alle zorgaanbieders hun patiëntgegevens beschikbaar stellen ten behoeve van kind en gezin. En ten tweede moet er een landelijke digitale infrastructuur komen die het mogelijk maakt dat zorgaanbieders deze gegevens kunnen delen – niet alleen met kind en gezin, maar ook met elkaar.

Meerjarig project

“We krijgen netwerkzorg rond kind en gezin alleen écht goed als die infrastructuur er is,” aldus directeur-bestuurder Hester Rippen. “Dan kunnen we realiseren wat we in de MKS-werkwijze beschrijven: één digitaal overkoepelend zorgplan waar alle betrokken zorg- en andere partijen én kind en gezin toegang toe hebben, informatie aan kunnen toevoegen en deze actueel kunnen houden. Voor kind en gezin is de toegangspoort dan het PGO, voor zorgaanbieders en anderen hun eigen digitale systeem.”

“Gelukkig zet het kabinet vol in op goed werkende PGO’s voor iedereen. Belangrijker nog is het meerjarige project dat Kenniscentrum kinderpalliatieve zorg is gestart in samenwerking met de MKS-partners. Daarin gaan we in beeld brengen hoe we die digitale infrastructuur in de hele medische kindzorg kunnen realiseren. Zodra we toe zijn aan het inrichten van PGO’s voor kinderen, kunnen de makers ons functioneel ontwerp er meteen bij pakken.”

Zelf aan de slag met MKS? Op medischekindzorgsamenwerking.nl vind je alles wat je nodig hebt, zoals goede voorbeelden uit het hele land, tools, checklists en stappenplannen. De MKS-partijen zijn Kind & Ziekenhuis, branchevereniging BINKZ, Kenniscentrum Kinderpalliatieve Zorg en de beroepsverenigingen Kinderverpleegkunde.nl, NVK en V&VN Vrouw en Kind.

Meer over het onderzoek

Het onderzoek ‘Digitale PGO voor kind, jongere en gezin’ werd vanuit Kind & Ziekenhuis begeleid door projectmanager Jorien Mulder-van ’t Riet en directeur-bestuurder Hester Rippen – Wagner.

Dit infosheet geeft een overzicht van de belangrijkste bevindingen uit het onderzoek, een link naar het Funtioneel ontwerp en het onderliggende onderzoekrapport.

Download het infosheet ‘Wensen & Eisen voor PGO’s kind en gezin’

Dit functioneel ontwerp voor een ‘Digitaal PGO voor kind, jongere en gezin’ is gebaseerd op de wensen van de ouders die deelnamen aan het onderzoek.

Download het functioneel ontwerp ‘Digitaal PGO voor kind, jongere en gezin’

Het onderzoeksrapport ‘Digitale PGO voor kind, jongere en gezin’ is beschikbaar op kindenziekenhuis.nl/publicaties-handreikingen. Je kunt het hieronder ook downloaden:

Download het rapport ‘Digitale PGO voor kind, jongere en gezin’

Kindzorg zonder muren – hoe Medische Kindzorg Samenwerking het land verovert

Netwerkzorg rondom de patiënt. Dáár moeten we naar toe, vinden we allemaal in de zorg. Maar hoe moet dat dan? Terwijl velen zich daarover het hoofd breken, is de medische kindzorg al een heel eind op weg. In het novembernummer 2023 van Kinderarts en Samenleving staat een mooie reportage over hoe de kindzorg met Medische Kindzorg Samenwerking (MKS) de weg wijst. 

Naar het artikel

 

 

 

 

 

 

Zelf aan de slag met MKS? Op medischekindzorgsamenwerking.nl vind je alles wat je nodig hebt.

Zoals:

  • goede voorbeelden uit het hele land
  • een toegankelijk magazine met tools, checklists en stappenplannen
  • de meerjarenstrategie en de werkagenda van de MKS-partijen

De MKS-partijen zijn Kind & Ziekenhuis, branchevereniging BINKZ, Kenniscentrum Kinderpalliatieve Zorg en de beroepsverenigingen Kinderverpleegkunde.nl, NVK en V&VN Vrouw en Kind.

Geplaatst in MKS