Geachte heer Dullaert, KinderOmbudsman,

Graag spreken wij, Stichting Kind en Ziekenhuis, de patiënten- en consumentenorganisatie voor kinderen in de medische zorg, Stichting PAL, voor de verbetering van kinderpalliatieve zorg in Nederland en V&VN Kinderverpleegkunde, beroepsvereniging onze waardering uit voor u als Kinderombudsman.

Als geen ander weet u waarom een separate focus op kinderen nodig is. Kinderen zijn tenslotte géén kleine volwassenen.

Kinderen reageren in lichamelijk en in psychisch opzicht anders dan volwassenen en behoeven en verdienen dan ook separate en toegespitste aandacht en zorg. Daarnaast hebben kinderen volwassenen nodig om te zorgen dat hun stem altijd gehoord wordt.

Onze gezamenlijke missie om Nederlandse kinderen de meest optimale en kindgerichte medische zorg te bieden komt tot uiting in ons Handvest Kind & Zorg. Het Handvest is gebaseerd op het Handvest Kind & Ziekenhuis en is in overeenstemming met het ‘Verdrag inzake de Rechten van het Kind’ (IVRK) en de Charter Children’s Palliative Care. Zo hebt u geholpen om het Handvest onder de aandacht te brengen bij een breed publiek en was u ook degene die in 2013 in het Amalia Kinderziekenhuis RadboudUMC de eerste KinderAdviesRaad in een ziekenhuis installeerde,

Als Kinderombudsman heeft u zich vanaf dag 1 op alle fronten vol ingezet voor de belangrijke taak die voor lag en heeft u zich ingezet voor de groep kwetsbare kinderen die dat zo nodig hebben. U hebt de basis gelegd voor een maatschappelijke en politieke focus op kinderparticipatie en kindgerichte zorg in Nederland.

De rechten van het zieke kind zoals opgetekend in het handvest vormen de basis voor het Medische Kindzorg systeem. Een systeem waarin de rechten van het kind (en zijn ouders) zowel als participatie en eigen regie centraal staan. Daarnaast hebt u als Kinderombudsman een grote rol gespeeld in de bewaking van het proces omtrent de transitie van de Jeugdzorg en hebt u zich opgeworpen als voorzitter van het Europese Netwerk van Ombudsmannen. Als spreker hebben wij u veelvuldig mogen verwelkomen en hebt u zich altijd een betrokken, kundig en kritisch partner getoond in ons gezamenlijk streven naar verbetering van de kind- en gezinsgerichte zorg in Nederland vanuit de rechten van het kind.

Wat ons betreft hebt u uw ambt met passie, deskundigheid en zorgvuldigheid vervuld. Het feit dat er binnen afzienbare tijd al meer dan 32.000 handtekeningen verzameld zijn tégen uw vertrek als Kinderombudsman is eens te meer sterk bewijs dat wij niet alleen staan in onze waardering.

Wij betreuren het niet verlengen van uw termijn dan ook zeer. Wij willen u hartelijk danken voor de goede samenwerking en uw inspirerende en gepassioneerde inzet voor participatie en de rechten van zieke kinderen (en diens ouders) als fundament van de kindzorg. Voor het belang van alle kinderen in Nederland hopen wij op een directe continuering van het ambt van Kinderombudsman na 1 april 2016.

Met vriendelijke groet,

Hester Rippen                                             Meggi Schuiling-Otten        Jacobien Wagemaker
Directeur Stichting Kind en Ziekenhuis      Directeur Stichting PAL       Voorzitter V&VN Kinderverpleegkunde
h.rippen@kindenziekenhuis.nl

Dertig procent van de zieke kinderen wordt nu al thuis verpleegd in plaats van in het ziekenhuis. De verwachting is dat het percentage verder zal stijgen, naar misschien wel zeventig procent over twintig jaar. Dat heeft gevolgen voor het werk en de deskundigheid van kinderverpleegkundigen. Daarom hebben de kinderverpleegkundigen van beroepsvereniging V&VN beschreven wat hun beroepsgroep in de nabije toekomst moet kunnen. Die competenties zijn vastgelegd in het nieuwe expertisegebied kinderverpleegkundige. Ook de eisen voor andere verpleegkundige specialismen zijn of worden vastgelegd in expertisegebieden. Samen vormen ze in 2020 een nieuw beroepenhuis voor verpleegkundigen. Dat is niet vrijblijvend: alle verpleegkundigen dienen te voldoen aan de eisen die in het expertisegebied worden gesteld.

Kwaliteit

Waarom was het nodig om het expertisegebied van kinderverpleegkundigen opnieuw te beschrijven? Jacobien Wagemaker, voorzitter van de afdeling kinderverpleegkunde van V&VN: “Omdat de werkelijkheid waarin we werken heel erg is veranderd ten opzichte van tien of twintig jaar geleden. Kinderen kunnen nu bijvoorbeeld eerder naar huis omdat er een mobiel beademingssysteem of mobiele dialyse beschikbaar is. Dan is het belangrijk dat ze thuis dezelfde verpleegkundige zorg krijgen als in het ziekenhuis. Het oude expertisegebied beschreef alleen waaraan kinderverpleegkundigen in ziekenhuizen dienen te voldoen. Nu is dat ook beschreven voor de eerste lijn. Daardoor wordt iedereen zich ervan bewust dat bepaalde handelingen alleen door kinderverpleegkundigen gedaan mogen worden. Andere handelingen mogen alleen onder bepaalde voorwaarden door andere professionals worden verricht. Bijvoorbeeld een leerkracht met een kind dat diabetes mellitus in de klas heeft. Die moet geschoold worden om bloedsuikers te controleren en insuline te spuiten. In het ziekenhuis en thuis gelden dezelfde kwaliteitscriteria. Thuis is de zorg soms nog complexer dan in het ziekenhuis.”

Praktijk

In de toekomst worden naar verwachting alleen nog kinderen opgenomen als ze intensieve zorg nodig hebben, bijvoorbeeld op de intensive care neonatologie of kinderen, of in een oncologisch centrum. In de meeste gevallen kunnen kinderen thuis worden verpleegd. Doordat de praktijk zo snel verandert, is niet meer altijd duidelijk wie wat mag en kan doen aan het bed van het kind. Wagemaker: “Daarom hebben we nu beschreven welke rol de kinderverpleegkundige heeft in zowel het ziekenhuis als thuis en welke verpleegkundige handelingen daarbij horen. Dat is een belangrijke verandering. We bieden een kader waarop kinderverpleegkundigen kunnen terugvallen en geven ouders de garantie dat een goed opgeleide verpleegkundige betrokken is bij hun kind. Ongeacht of het kind in het ziekenhuis of thuis wordt verpleegd.”

Opleiding

Het college van zorgopleidingen gaat de eindtermen voor de opleiding opnieuw formuleren, op basis van de competenties in het expertisegebied. Wagemaker: “Zowel werkgevers die de praktijkopleiding verzorgen als opleidingsscholen die de theoretische kant van de opleiding geven, worden uitgedaagd om te voldoen aan de nieuwe eindtermen. Daarom stellen we nu ook een opleidingsprofiel op. Dat is naar verwachting in mei van dit jaar klaar. Er komt een overgangsregeling om de opleidingen en werkgevers in staat te stellen volledig aan de eisen te voldoen.”

Wat zijn de consequenties voor mensen die al als kinderverpleegkundige werken? “Daarvoor verandert er eigenlijk niets,” zegt Wagemaker. “Wie nu in het ziekenhuis werkt als kinderverpleegkundige en overstapt naar het thuis verzorgen van kinderen, neemt die deskundigheid mee. Je moet wel kijken of er op basis van de nieuwe werksituatie reden is om bepaalde bijscholingsmodules te volgens, bijvoorbeeld voor het indiceren en organiseren van de zorg in de eigen omgeving. We hebben bij het formuleren van het nieuwe expertisegebied wel gezegd dat nieuwe kinderverpleegkundigen altijd een hbo-werk- en denkniveau moeten hebben. Dat is nodig omdat de zorg in het gezin enorm is veranderd en complex is geworden. Daarvoor heb je iemand nodig die op hbo-niveau kan werken en redeneren.”

Heleen Schoone

Medisch Spectrum Twente had al Bronzen Smileys voor de kraam-, dagbehandelings- en kinderafdeling en besloot na vijf jaar tot een sprong voorwaarts: de aanvraag van Goud voor de kinder- en dagbehandelingsafdeling. Als alles naar verwachting verloopt, is het ziekenhuis vanaf februari 2016 in het trotse bezit van een Gouden Smiley.

Keurmerk

“Het hele team wil graag een Gouden Smiley,” vertelt kwaliteitsfunctionaris Malou Basse-Kotter. “We streven continu naar verbetering en dit is een keurmerk waarmee je aan ouders laat zien dat je kindgerichte zorg levert.” Het ziekenhuis had al drie Bronzen Smileys en na vijf jaar was het tijd voor herkeuring. Dat moment heeft het ziekenhuis aangegrepen voor de aanvraag van Goud. Basse-Kotter: “We hadden het idee dat we al een eind op de goede weg waren voor Goud en we wilden toetsen of dat klopt. In april heeft Kind & Ziekenhuis gecontroleerd of we nog aan de criteria voor Brons voldeden, en vervolgens hebben ze informatie verzameld voor de aanvraag van Goud.”

Ervaringen

Stichting Kind en Ziekenhuis (K&Z) heeft een belevingsonderzoek uitgevoerd onder patiënten en medewerkers, aan de hand van de Ervaringsmonitor en de medewerkersmonitor. Dat zijn de twee instrumenten waarmee online ervaringen in de vorm van verhalen van kinderen, jongeren, ouders en medewerkers worden verzameld en door henzelf worden geduid. Ook alle functiegroepen, zoals kinderartsen en verpleegkundigen, hebben een vragenlijst ingevuld: de thermometervragenlijst. Deze stappen zijn allemaal onderdeel van het aanvraagproces.

Visitatie

Na alle voorbereidingen concludeerde het team van Medisch Spectrum Twente dat het op de goede weg was en verder wilde met de aanvraag. En dus kwam eind augustus 2015 het visitatieteam in het ziekenhuis op bezoek om te spreken met onder anderen artsen, verpleegkundigen, pedagogisch medewerkers, kinderen, jongeren en ouders. De resultaten van de monitors en thermometervragenlijsten dienden als basis voor de gesprekken. “De ervaringen van de kinderen en ouders waren heel divers,” zegt Basse. “Vooral de betrokkenheid van de medewerkers en onze aandacht voor het kind en het gezin kwamen positief naar voren.”

Leuke dag

Sonja Stienstra, teamhoofd kindergeneeskunde, vond de dag erg leuk. “Het visitatieteam was zeer geïnteresseerd en de medewerkers hebben enthousiast verteld over hun dagelijks werk, uitgangspunten en ervaringen. We hebben het als heel positief ervaren.”

Behandelkamer

Uit de visitatieprocedure kwamen enkele verbeterpunten naar voren, maar dat gebeurt volgens Kind & Ziekenhuis bij elke Smiley-aanvraag. Basse: “Onze behandelkamer kan kindgerichter ingericht worden door medische apparatuur meer uit het zicht te verwijderen. We hebben daar zelf aan toegevoegd dat we led-panelen monteren waarmee we plaatjes en bewegende beelden op het plafond kunnen projecteren. Ook de bewegwijzering is verbeterd. Bij de entree zien kinderen nu plaatjes van een muis en een krokodil: de muis wijst de weg naar de kinderpoli en de krokodil naar de kinderafdeling.” Verder waren er nog kleine punten die direct zijn aangepakt, zoals een gastenboek op de ouderkamer en foto’s naast de namen op het bord van mensen die aan het werk zijn.

Basse: “De uitkomsten van het rapport lagen in de lijn van wat ons aan het eind van de visitatiedag verteld is. We zijn aan de slag gegaan met de aanbevelingen. In februari horen we of we de Gouden Smiley krijgen. Dat zien we vol vertrouwen tegemoet.”

Ook een Gouden Smiley aanvragen? Mail ons of klik hier!

Heleen Schoone

Kinderen hebben bijzondere aandacht nodig, ook als ze binnenkomen op de spoedeisende hulp. Daarom is overdag en ’s avonds altijd een kinderverpleegkundige aanwezig op de spoedeisende hulp van ziekenhuis Rijnstate in Arnhem.

De verbouwing van de spoedeisende hulp (SEH) in 2012 was aanleiding voor grote veranderingen. Kinderen kregen hun eigen SEH-Kids, een apart deel van de afdeling waar ze niet worden geconfronteerd met andere zieke patiënten. De kamers zijn kindvriendelijk ingericht en er staan zo weinig mogelijk medische apparaten. Kinderverpleegkundigen zijn ingewerkt op de SEH en andersom hebben de SEH-verpleegkundigen geleerd over de aanpak van kinderziekten.

Opleiding

Die samenwerking heeft goed uitgepakt voor zowel kinderen als verpleegkundigen en de organisatie, zeggen Dineke Hofman en Monique Schouten. Hofman is hoofd zorgteam SEH, Schouten is hoofd zorgteam Kindergeneeskunde. Een team van zeventien kinderverpleegkundigen werkt nu zowel op de SEH als op de afdeling kindergeneeskunde. Ze hebben onder meer de training ‘Opvang vitaal bedreigde kind’ gedaan om meer kennis te krijgen over acute opvang van kinderen. Elke verpleegkundige moet minimaal drie diensten per maand op de SEH-kids draaien. Andersom hebben SEH-verpleegkundigen intern klinische lessen Kindergeneeskunde gevolgd. Ook de kinderartsen en SEH-artsen zijn beter gaan samenwerken. Een SEH-arts kan nu de eerste opvang van een ziek kind doen als er geen kinderarts is. Daarna neemt de kinderarts de zorg over.

Waardevol

De kinderverpleegkundigen die op de SEH werken zijn enthousiast over de uitbreiding van hun taken, zeggen Hofman en Schouten. Ze worden in een eerder stadium bij de zorg betrokken en ervaren dat als waardevol. Verpleegkundigen die alleen op de afdeling kindergeneeskunde werken, missen soms de acute opvang. Voorheen gingen alle acuut zieke kinderen dag en nacht naar Kindergeneeskunde.

“De kinderverpleegkundigen die ook op de SEH werken, brengen veel kennis mee naar Kindergeneeskunde,” zegt Schouten. “Dat levert op de afdeling extra kwaliteit op en daar is iedereen blij mee.”

Ook de SEH-verpleegkundigen hebben er vaardigheden en kennis bijgekregen, zegt Hofman. Ze zijn gewend om snel te denken en handelen, terwijl de kinderverpleegkundigen weten dat het soms beter is om even ‘met de handen op de rug’ af te wachten wat er gebeurt. Hofman: “Als een kind benauwd is, is het soms beter om eerst te observeren en te gaan bepalen wat de beste behandeling is omdat de benauwdheidsklachten kunnen verergeren als je het kind te veel prikkelt.”

Groei

Doordat de verpleegkundigen veel van elkaar leren wordt er meer zorg op maat gegeven, en dat komt kinderen ten goede. Vernieuwingen worden op twee afdelingen tegelijk ingezet en verspreiden zich daardoor sneller. Ook het management is blij met de veranderingen. Verpleegkundigen krijgen meer mogelijkheden om nieuwe vaardigheden te leren en te groeien in hun werk. Daardoor is het mogelijk om ze langer te binden aan het ziekenhuis.

Schouten en Hofman hebben dan ook maar één advies aan ziekenhuizen die willen weten hoe ze de zorg voor het zieke kind geregeld hebben : “Kom bij ons kijken!”

Heleen Schoone

Ziekenhuis Rijnstate heeft als eerste ziekenhuis in Nederland een Gouden Smiley voor de SEH gekregen. Gefeliciteerd Rijnstate! Ga ook voor een Smiley SEH!