Goed nieuws voor alle kinderen en begeleiders van nieuwe en bestaande KinderAdviesRaden (KAR’s). Het uitgebreide, praktische en toegankelijke Handboek KinderAdviesRaad in de Zorg is klaar! Samen met anderen, onder wie 6 bestaande KAR’s, zette Kind & Ziekenhuis alle beschikbare tips, do’s en don’ts, ervaringen, goede voorbeelden en praktische tools op een rij die de KAR tot een succes kunnen maken.

Kinderen hebben het recht hun mening te geven over zaken die hen aangaan, zegt artikel 12 van het Kinderrechtenverdrag. Dat geldt zeker voor de medische kindzorg, vindt Kind & Ziekenhuis. Kinderen hebben andere behoeftes en wensen dan volwassenen. Ze ervaren de zorg vanuit een ander perspectief.

Er is geen sprake van kind- en gezinsgerichte zorg als kinderen er niet over kunnen meepraten en meebeslissen. Daarom moet iedere zorgorganisatie behalve een cliëntenraad ook een volwaardige KinderAdviesRaad (KAR) hebben die ook echt invloed heeft, vindt Kind & Ziekenhuis.

28 KinderAdviesRaden

Maar zover is het nog niet. Sinds Kind & Ziekenhuis en het Nijmeegse Amalia kinderziekenhuis in 2013 de eerste KinderAdviesRaad in het leven riepen, kwamen er 27 KAR’s bij, waarvan 24 in ziekenhuizen, 2 in revalidatiecentra en de Landelijke KAR van Kind & Ziekenhuis zelf.

Daarbij werd dankbaar gebruik gemaakt van de handreiking voor startende KAR’s die Kind & Ziekenhuis samen met de KAR in het Amalia opstelde. Ook houdt Kind & Ziekenhuis een jaarlijkse KAR-dag, waarop kinderen ervaringen uitwisselen, en een jaarlijkse intervisiebijeenkomst voor begeleiders.

Vergroten kinderstem

“Toch hebben veel KAR’s moeite om een volwaardige plaats in de organisatie te veroveren”, zegt directeur Hester Rippen van Kind & Ziekenhuis. “Om startende en lopende KAR’s daarin beter te ondersteunen, zijn we vorig jaar gestart met het project Vergroten Kinderstem medische zorg. We deden dit samen met projectpartners Missing Chapter Foundation, de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) en subsidiegever FNO Zorg voor kansen. Ook de jongeren van JongPIT zijn erbij betrokken.”

In de eerste fase van het project werd het functioneren van de raden geanalyseerd. Dit gebeurde aan de hand van een uitgebreide enquête onder alle KAR’s en intensieve dialoogsessies met 6 KAR’s in verschillende fases van ontwikkeling, vertelt Rippen.

Praktische tips, voorbeelden en tools

Al snel werd duidelijk wat de voorwaarden voor een goed lopende KAR zijn. Zoals draagvlak bij het management en een vaste begeleider vanuit de organisatie met voldoende ‘KAR-uren’. Maar de belangrijkste conclusie was: iedere KAR heeft veel praktische ondersteuning nodig. Kind & Ziekenhuis besloot daarom eerst een uitgebreid praktisch handboek samen te stellen met alle beschikbare tips, do’s en don’ts, ervaringen, goede voorbeelden en tools.

Het handboek voor KAR’s bestaat uit een theoretisch gedeelte, een deel met tools en de kinderversie ‘Vraag maar raak!’

“Het vormgeven van een KAR vereist echt specifieke deskundigheid”, zegt Hester Rippen. “Hoe moet je vergaderen, welke onderwerpen kies je, hoe kaart je iets aan, hoe behandel je een adviesaanvraag. Maar ook: hoe werf je leden, hoe verdeel je de taken, hoe zorg je voor een veilige sfeer in de groep. Op al die vragen geeft het handboek antwoord. Op basis van de ervaringen van de bestaande KAR’s, onze deskundigheid en die van onze projectpartners.

Nieuwe en bestaande KAR’s

Het handboek is bedoeld voor kinderen en begeleiders van zowel nieuwe als bestaande KAR’s. Het theoretische gedeelte, vooral bedoeld voor begeleiders en voorzitters, behandelt thema’s als kind- en gezinsgerichte zorg en medezeggenschap, de plaats in de organisatie, draagvlak voor en zichtbaarheid van de KAR.

Ook beschrijft het handboek alle fases van ontwikkeling die een KAR vanaf de start doormaakt. Nieuwe KAR’s kunnen dit gebruiken als routekaart, terwijl lopende KAR’s kunnen nagaan in welke fase zij zitten en of ze misschien een stap hebben overgeslagen.

Kinderversie – vraag maar raak!

Daarnaast bevat het handboek een kinderversie met de titel KinderAdviesRaad – vraag maar raak!, en een deel Tools met 20 praktische hulpmiddelen. De kinderversie, die ook voor volwassenen erg toegankelijk is, beschrijft de belangrijkste ins en outs van de KAR in begrijpelijke taal.

Maar de kinderversie behandelt vooral praktische onderwerpen waar kinderen concreet mee aan de slag kunnen. Zoals een wervingsposter maken voor nieuwe leden, een schema invullen dat je helpt een ingewikkelde adviesaanvraag te behandelen en werken met een tool waarmee je jouw rol in de KAR kunt bepalen. Ook zijn de handvesten van Kind & Ziekenhuis omgewerkt tot checklist, waarmee je kunnen nagaan welke zaken je als KAR kunt aankaarten.

De Landelijke KinderAdviesRaad van Kind & Ziekenhuis organiseerde in 2020 en 2021 de jaarlijkse landelijke KAR-dag in digitale vorm.

Zo leren startende en lopende KAR’s via het handboek van elkaars ervaringen. Om dit leerproces op gang te houden, heeft Kind & Ziekenhuis een Teams-omgeving in het leven geroepen waarin begeleiders en voorzitters elkaar vragen kunnen stellen en ervaringen kunnen delen. Deze KAR-community is een deelcommunity van de Academy Ervaringsprofs Kindzorg.

Nieuwe inzichten en ervaringen die hieruit voortvloeien worden weer opgenomen in de volgende versie van het handboek, dat ook een digitale variant zal krijgen. Ook is een aantal onderwerpen uit het handboek opgenomen in de nieuwe Keuzekaart van de Academy. Zo krijgt het lerende online netwerk dat de Academy wil zijn ook via de KAR-community verder gestalte.

“Medezeggenschap is een kinderrecht, dus geef dus geef de KAR een volwaardige plek in de organisatie”

“Het handboek is een eerste grote stap richting volwaardige kinderparticipatie in zorgorganisaties”, zegt projectmanager Anjet van Dijken van Kind & Ziekenhuis. “De volgende grote stap zal zijn dat we de KAR’s toegang gaan verschaffen tot een speciaal kindvriendelijk rapportagedeel van onze Ervaringsmonitor. Dit is het instrument van waarmee kinderen, jongeren en ouderen in de vorm van verhalen hun ervaringen met de zorg rapporteren aan Kind & Ziekenhuis en de deelnemende zorgorganisaties.”

Ook komt er de mogelijkheid voor KAR’s en zorgorganisaties om zelf vragen aan de Ervaringsmonitor toe te voegen, vertelt Anjet van Dijken. “Op deze manier kunnen de kinderen zelf actief peilen wat hun achterban vindt. Samen met toegang tot de verhalen en de analyses in de Ervaringsmonitor, versterkt dit de positie van de KAR als vertegenwoordiger van de kinderen. En dus de kinderparticipatie in de zorgorganisatie.”

Bewustwording

Voor Kind & Ziekenhuis is het inmiddels ook tijd voor de volgende fase in het project Vergroten Kinderstem medische zorg. Dat is het vergroten van het draagvlak voor de KAR’s in het management van zorgorganisaties. Er zal onder meer samen met de NVK een bewustwordingscampagne worden gestart richting kinderartsen en raden ven bestuur van zorgorganisaties om duidelijk te maken dat een KAR niet iets leuks is, maar iets noodzakelijks.

“Medezeggenschap is een kinderrecht”, zegt Hester Rippen, “Zorgorganisaties hebben de plicht om het mogelijk te maken. Dus geef de KAR een volwaardige plek in de organisatie naast de cliëntenraad. Dat betekent onder meer voldoende personele ondersteuning en een fatsoenlijk budget. Anders blijft kinderparticipatie een wassen neus.”

Naar een krachtige KinderAdviesRaad in iedere zorgorganisatie

Goede zorg aan kinderen is alleen mogelijk als kinderen er zelf ook iets over te zeggen hebben. Daarom wil Kind & Ziekenhuis dat over een aantal jaren iedere zorgorganisatie een KinderAdviesRaad (KAR) heeft die niet alleen meepraat, maar ook echt invloed heeft. Het project Vergroten kinderstem medische zorg gaat bestaande en nieuwe KAR’s het juiste gereedschap geven om optimaal te functioneren.

Veiligheid boven alles, dacht de werkgroep die een paar jaar geleden de afdeling in het Nijmeegse Amalia Kinderziekenhuis opnieuw inrichtte. Om de verpleging steeds optimaal zicht te geven op de kinderen, koos de werkgroep voor doorzichtige deuren. Maar dat zagen de leden van de KAR niet zitten. Zieke kinderen hebben ook recht op privacy, vonden ze. Uiteindelijk werden de deuren met folie afgeplakt.

Een ander perspectief

Het laat mooi zien hoe belangrijk een KAR is voor zorgorganisaties, zegt Hester Rippen, directeur van Kind & Ziekenhuis. “Je kunt geen goede kindzorg leveren als je niet weet wat kinderen nodig hebben en belangrijk vinden. Wij als volwassenen denken vaak dat we weten wat goed is voor kinderen. Maar kinderen hebben echt een ander perspectief, ook vergeleken met ouders en zorgprofessionals. Ze kunnen hun gevoelens, wensen en behoeftes veel beter zelf verwoorden.”

En daarom zou iedere zorgorganisatie een KAR moeten hebben, zegt Rippen. “Kinderen in de zorg hebben recht op medezeggenschap. Als je ziek wordt of een chronische aandoening hebt, beperkt jou dat in je pad naar volwassenheid. Dat is al moeilijk genoeg. Daarom móet je je stem kunnen laten horen en invloed kunnen uitoefenen op de zorg, vooral op de niet-medische aspecten ervan. We moeten het normaal gaan vinden dat we naar hun stem luisteren.”

Belangrijkste do’s en don’ts

Zover is het nog lang niet, ook al neemt het aantal KAR’s sinds 2013 snel toe. In dat jaar zetten Kind & Ziekenhuis en het Amalia Kinderziekenhuis de eerste KAR op. Inmiddels zijn er 26 raden: 24 in ziekenhuizen en 2 in revalidatiecentra. Nieuwe raden maken dankbaar gebruik van de Handreiking KinderAdviesRaad, waarin Kind & Ziekenhuis en de pionierende kinderen in het Amalia destijds de belangrijkste do’s en don’ts opschreven. Inmiddels vindt er ook jaarlijks een landelijke KAR-dag plaats, waarop zowel kinderen als begeleiders kennis en ervaringen uitwisselen.

Maar desondanks blijkt het een hele opgave om een KAR goed te laten functioneren. Zo bleek vorig jaar uit een uitgebreid onderzoek dat veel KAR’s moeite hebben om een volwaardige plek in de organisatie te veroveren. Menig zorgorganisatie ziet zijn KAR vooral als een mooi uithangbord in plaats van een serieuze gesprekspartner, of overstelpt de kinderen met adviesaanvragen over zaken die meestal toch al vaststaan. Terwijl eigen ideeën van de KAR vaak een stroperige route afleggen. “Wat moeten er toch veel anderen ook nog een mening over hebben”, aldus een KAR-lid.

Vergroten kinderstem

Daarom startte Kind & Ziekenhuis vorig jaar het project Vergroten kinderstem medische zorg. Doel is dat uiteindelijk elke zorgorganisatie een KAR heeft die goed functioneert en dus ook daadwerkelijk invloed heeft. Het project, mogelijk gemaakt door subsidiegever FNO Zorg voor Kansen, richt zich op het verzamelen en verder ontwikkelen van deskundigheid die nuttig is voor de KAR’s. Kind & Ziekenhuis werkt hierbij samen met Missing Chapter Foundation, een organisatie die veel ervaring heeft met kinderparticipatie in het bedrijfsleven en de politiek. Ook de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) neemt deel aan het project.

“Wat moeten er toch veel anderen ook nog een mening over hebben”

Inmiddels heeft het project al heldere inzichten opgeleverd, vertelt Hester Rippen. Als een KAR vanaf het begin een breed draagvlak heeft bij het management en de rest van de zorgorganisatie, is de kans op een volwaardige plek groot. Maar dan moeten de kinderen wel deskundig begeleid worden door iemand die daar structureel een aantal uren per week voor beschikbaar is. Ook hebben de kinderen veel praktische handvatten nodig: hoe werf je leden, hoe vaak vergader je, hoe kom je aan je onderwerpen, hoe stel je een advies op en hoe hou je in de gaten wat ermee gebeurt.

Concrete instrumenten

Dat geldt ook voor de begeleiders, aldus Rippen: “Vaak zijn dat medewerkers die niet opgeleid zijn in het begeleiden van een adviesgroep binnen een organisatie. En daar komt in het geval van de KAR nog het element bij dat je het werk niet vóór ze moet doen, maar je ze moet helpen om het zelf in te vullen.”

De volgende stap in het project bestaat uit het verwerken van alle inzichten in een set concrete instrumenten, zoals een uitgebreid handboek met aanbevelingen, best practices en tips. In april startte een online community waarin KAR’s informatie delen, contact hebben en digitaal bijeenkomen. Ook komen er trainingen voor kinderen en begeleiders en informatie op maat voor raden van bestuur. Zo wil Kind & Ziekenhuis bestaande KAR’s helpen om optimaal te functioneren en nieuwe KAR’s in staat stellen zo goed mogelijk uit de startblokken te komen.

“Dan gaat het lopen en krijg je draagvlak”, zegt Rippen. “Zorgorganisaties moeten geen KAR hebben omdat het moet, zoals de wettelijk verplichte cliëntenraad, maar omdat ze inzien dat kinderen een waardevolle en unieke visie hebben op de zorg. En dat je kinderen echt nodig hebt om die zorg te creëren die aansluit op hun wensen en behoeften. Zorg die ze helpt in hun weg naar volwassenheid in de voor hun meest optimale vorm.”

KinderAdviesRaden presenteren manifest voor betere ondersteuning op school

Scholen doen veel te weinig om te zorgen dat kinderen met een chronische aandoening volwaardig mee kunnen doen tijdens hun schooltijd. Ze hebben niet goed in beeld wat leerlingen nodig hebben en geven daardoor niet de juiste ondersteuning. Een groep van 150 leden van KinderAdviesRaden in de zorg presenteert daarom een manifest met 10 verbeterpunten.

Tamara van den Steen is trots op het manifest Gelijke kansen voor kinderen met een aandoening, waarin staat hoe scholen leerlingen met een chronische aandoening wél goed kunnen begeleiden. Het document komt voort uit de landelijke KinderAdviesRadendag van 21 november vorig jaar.

Tijdens deze digitale bijeenkomst bespraken 150 kinderen met een chronische aandoening waar zij tegenaan lopen op school. “We hebben 10 actiepunten geformuleerd die scholen zouden moeten doorvoeren”, zegt Tamara. “Ik hoop echt dat scholen het lezen en denken: goh, we kunnen inderdaad nog heel veel stappen maken.”

Meepraten

De 150 kinderen weten waarover ze het hebben. Ze zijn allemaal lid van één van de 26 KinderAdviesRaden in Nederland, waarin kinderen meepraten over de gang van zaken in kinderziekenhuizen en andere zorginstellingen. Tamara is voorzitter van de overkoepelende Landelijke KinderAdviesRaad, die in 2020 jaar samen met Stichting Kind en Ziekenhuis de jaarlijkse KinderAdviesRadendag organiseerde. Het thema onderwijs stond al lang hoog op het verlanglijstje van de kinderraden: het speelt enorm onder kinderen met een aandoening.

“Het klinkt misschien hard, maar de meeste basis- en middelbare scholen hebben goede ondersteuning gewoon echt niet goed geregeld”, zegt Tamara. “Ze hebben niet in beeld wat het voor leerlingen betekent om een chronische aandoening te hebben en wat deze kinderen nodig hebben om volwaardig mee te doen. De landelijke KinderAdviesRadendag was wat dat betreft een feest der herkenning. Alle kinderen blijken dezelfde negatieve ervaringen te hebben, jong en oud, in alle delen van het land. Ik dacht zelf ook steeds: zie je wel, we zitten allemaal in hetzelfde schuitje.”

Duidelijke afspraken

Tamara is 20 jaar en net klaar met haar VWO-opleiding. Door haar chronische darmstoornis kon ze in de afgelopen jaren niet altijd fysiek naar school en moest ze regelmatig naar het ziekenhuis. “Het is voor kinderen met een aandoening heel belangrijk dat hun situatie bekend is en er duidelijke afspraken zijn over hoe te handelen als je niet fysiek aanwezig kunt zijn of een toets niet kunt maken. Eén vast contactpersoon daarvoor op school is dan fijn. Maar veel scholen regelen dat niet, waardoor kinderen bij iedere leraar opnieuw hun situatie moeten uitleggen en afspraken moeten maken.”

“De meeste scholen hebben goede ondersteuning gewoon echt niet goed geregeld”

Op de actiepuntenlijst in het manifest staat met stip op 1: luister naar het kind, vraag wat het kind nodig heeft en wat het zelf belangrijk vindt. Tamara: “De school redeneert vaak zo: dit kind is regelmatig afwezig, dus het moet vooral niet achterop raken. Maar voor ons is het veel belangrijker dat we gewoon mee kunnen blijven doen met het schoolleven, dat we erbij blijven horen. Contact houden met medeleerlingen, kletsen met vrienden en vriendinnen in de pauze, dat soort dingen hebben voor ons grote prioriteit. We willen aansluiting houden en als normaal gezien worden, niet als die zielige kinderen die zo vaak ziek zijn.”

Veilige omgeving

“Om volwaardig mee te kunnen doen is het belangrijk dat leraren, maar ook klasgenoten, in voldoende mate afweten van de situatie van het kind en de beperkingen die de aandoening met zich meebrengt”, zegt Tamara. “De klas moet wat dat betreft een veilige en vertrouwde omgeving zijn voor het kind, zo luidt één van de punten in het manifest.”

Tamara: “Van de buitenkant zie je vaak niets aan een kind met een chronische aandoening. Maar de kinderen hebben de aandoening wel altijd, en kunnen daardoor bijvoorbeeld soms niet fysiek in de klas zijn. Als medeleerlingen niets van de situatie weten, kunnen ze snel denken: wat een raar kind is dat, de ene keer is het wel aanwezig en de andere keer weer niet. Daar ga ik geen aandacht aan geven. Maar als ze wél weten wat er speelt en wat voor jou belangrijk is, zullen ze je juist ondersteunen. Bijvoorbeeld door je te helpen om digitaal in de klas aanwezig te zijn via een laptop of een AV1-robot van Kind & Ziekenhuis.”

Afstandsonderwijs

Dat onderwerp, digitaal aanwezig zijn in de klas, werd overigens uitgebreid besproken tijdens de landelijke KinderAdviesRadendag. Afstandsonderwijs is een ideale manier om bij fysieke afwezigheid toch lessen te volgen en toetsen te maken. Ook kan via een laptop of robot de plek van het kind goed warm gehouden worden. “Toch hebben leerlingen met een aandoening heel vaak van leraren te horen gekregen dat fysieke aanwezigheid bij bepaalde lessen en bij toetsen een vereiste is”, zegt Tamara. “Nu in coronatijd iedereen afstandsonderwijs krijgt, gaan die argumenten natuurlijk niet meer op. Dus dat is voor ons een geluk bij een ongeluk.”

“Wij zijn geen zieke kinderen die alleen maar hulp nodig hebben, maar normale leerlingen die toevallig tegen wat hindernissen aanlopen”

Tamara benadrukt dat het toch echt een taak van de scholen is om uit zichzelf te zorgen dat ze leerlingen met een chronische aandoening de juiste ondersteuning bieden. “Wij hebben nu dit manifest gemaakt, maar eigenlijk zouden kinderen niet zo hoeven te strijden voor goede begeleiding. Het zou vanzelfsprekend moeten zijn. Wij zijn namelijk geen zieke kinderen die alleen maar hulp nodig hebben, maar normale leerlingen die toevallig tegen wat hindernissen aanlopen. Verder kunnen we net zo goed meekomen als de rest. We hebben dan ook recht op dezelfde kansen als de anderen.”

De komende maanden gaat de Landelijke KinderAdviesRaad op verschillende manieren aandacht vragen voor het manifest Gelijke kansen voor leerlingen met een chronische aandoening (zie hieronder).

Het manifest is tot stand gekomen in samenwerking met Stichting Kind en Ziekenhuis, de stichting Zorgeloos naar school, het Samenwerkingsverband PPO Noord-Kennemerland en het Netwerk Leidinggevenden Passend Onderwijs.

Het verslag van de Landelijke KinderAdviesRaad bevat handige links voor scholen die aan de slag willen met betere ondersteuning van kinderen met een chronische aandoening (zie hieronder).

Manifest ‘Gelijke kansen voor leerlingen met een chronische aandoening’: 10 actiepunten voor scholen

Verslag van de Landelijke KinderAdviesRadendag

Gratis een AV1 robot lenen? Ga naar www.mijn-bondgenoot.nl

De kinderadviesraad in het ziekenhuis

Kinderen weten zelf heel goed wat ze nodig hebben als ze patiënt zijn. Dat ze
het ook goed kunnen verwoorden, bewijzen de vele kinderadviesraden die de
afgelopen vijf jaar zijn opgericht. Twee leden van de kinderadviesraad van het
Juliana Kinderziekenhuis vertellen hoe zij opkomen voor kinderen.

Als ik via het Haga ziekenhuis in Den Haag het Juliana Kinderziekenhuis (JKZ) binnen ga, kom ik terecht in een vrolijke ruimte met een metershoog aquarium vol kleurige vissen. Vanaf de eerste verdieping word ik enthousiast begroet door Anne Weenink, medisch pedagogisch zorgverlener en begeleider van de kinderadviesraad. Even later ontmoet ik ook de twee raadsleden Nina (12 jaar) en Otto (10 jaar), die mij over hun ervaringen willen vertellen. Maar eerst trekken ze hun blauwe baseballjack van de kinderadviesraad aan en spelden ze hun naambadge op.

‘Als ik rondloop in het ziekenhuis dan denk ik al snel: dat kan beter!’

Nina komt sinds ongeveer drie jaar regelmatig als patiënt in het ziekenhuis. Haar hobby’s zijn hockey en dansen. Ze is voorzitter van de kinderadviesraad en wil de zorg in het ziekenhuis verbeteren, juist ook voor andere kinderen. ‘Als ik rondloop in het ziekenhuis dan denk ik al snel: dat kan beter!’. Otto is ook patiënt geweest bij het JKZ. Zijn hobby’s zijn hockey en chillen. Waarom hij bij de kinderadviesraad ging? ‘Het leek me gewoon leuk. Ik zag een bord staan dat ze leden zochten en ik wilde ook iets terug doen.’

Kinderadviesraad

In steeds meer ziekenhuizen bestaat er naast de cliëntenraad een aparte adviesraad voor kinderen en jongeren. Op dit moment zijn er ongeveer zestien kinderadviesraden bij zowel algemene als academische (kinder)ziekenhuizen. Binnenkort start de eerste kinderadviesraad in de revalidatie bij Rijndam. Eva SchmidtCnossen, senior projectmanager bij Stichting Kind en Ziekenhuis, was vijf jaar geleden betrokken bij de oprichting van de eerste kinderadviesraad, bij het Radboudumc Amalia Kinderziekenhuis: ‘In ziekenhuizen zijn cliëntenraden een bekend fenomeen. Wij vroegen ons af waarom er geen raad is voor kinderen, terwijl er wel speciale kinderafdelingen en kinderartsen zijn. We zijn in gesprek gegaan met het Amalia Kinderziekenhuis en daar is op 20 november 2013, op de internationale dag voor de rechten van het kind, de eerste kinderadviesraad van een ziekenhuis gestart.’

‘Kinderen kunnen dingen heel direct en eerlijk zeggen’

De kinderadviesraad van het JKZ komt elke twee maanden bijeen. Nina en Otto: ‘We zijn ongeveer twee jaar bezig, de kinderadviesraad wil de zorg beter maken. Niet dat we ons met alles bezighouden. Wij denken aan de kinderen. We gaan naar de afdelingen en poli’s om aan de kinderen ideeën te vragen. We hebben nu ook brievenbussen waar kinderen en ouders een kaartje in kunnen doen met een vraag of idee voor de kinderadviesraad.

Iemand had een kaartje over de polsbandjes, die snijden heel erg in je arm. Een zacht bandje is veel fijner. Daar gaan we het dan over hebben.’ ‘Op een groot ideeënvel schrijven we alle ideeën’, vult Anne aan. Voordat de KAR-leden advies geven, bespreken ze hun ideeën met het unithoofd of met bijvoorbeeld een voedingsdeskundige om te onderzoeken wat er mogelijk is. Otto: ‘We praten eerst met elkaar in de kinderadviesraad. Alle ideeën bespreken we twee keer per jaar met het managementteam. Zoveel mogelijk vertellen de kinderen dan zelf de ideeën.’ Nina: ‘We hebben ook contacten met de verpleegkundigen-adviesraad, de cliëntenraad van het Haga ziekenhuis en binnenkort met de ouderadviesraad. Over wanneer we samen kunnen optrekken.’

Andere kijk

‘Een kinderadviesraad naast de cliëntenraad is om twee redenen een echte aanwinst’, vertelt Eva. ‘Een kinderadviesraad draagt bij aan de eigen regie van kinderen. Ze kunnen veranderingen gedaan krijgen. Zeggen wat hen opvalt, voorstellen doen, en ervaren dat er naar hen wordt geluisterd. Een tweede reden is dat kinderen echt een andere kijk hebben. Kinderen vallen andere zaken op dan volwassenen. Soms letterlijk, omdat ze een andere ooghoogte hebben. Over een nieuwe bewegwijzering kan een kind zeggen: ‘ik kan het geeneens zien, wat heb ik er dan aan?!’. Kijken door de ogen van een kind levert een organisatie eye-openers op.’

‘Het van een kind zelf horen is de grote waarde’

‘Volwassenen kunnen zich meestal niet echt inleven in een kind’, vertelt Nina. ‘Wij zijn zelf kind en kunnen het beste bedenken wat kinderen willen.’ Otto geeft een voorbeeld: ‘De deur van kamer 13 beneden noemen wij de ongeluksdeur. Die was rood met groot het getal 13 erop, terwijl de andere deuren grijs zijn. Het was een grapje van de architect. Maar als kind denk je: ‘Oei, daar wil ik liever niet in!’. Wij hebben advies gegeven en nu is die deur gewoon grijs, net als de andere deuren.’ ‘Het helpt medewerkers en bestuur om de ideeën van de kinderen zelf te horen’, vindt ook Eva. ‘Kinderen kunnen dingen heel direct en eerlijk zeggen, zoals ‘dat ziet er echt niet uit!’. Dat maakt indruk op medewerkers en bestuur. Het van een kind zelf horen is de grote waarde van een kinderadviesraad.’

Frietkar

Van de onderwerpen die in een KAR worden besproken, staan eten en drinken op nummer één, volgens Eva. En niet alleen qua smaak en variatie, maar ook zelf bepalen wanneer je kan eten. Kinderadviesraden doen ook bij elkaar ideeën op voor onderwerpen. ‘Jaarlijks organiseert Stichting Kind en Ziekenhuis een bijeenkomst voor kinderadviesraden. De kinderadviesraden presenteren aan elkaar wat ze het afgelopen jaar hebben besproken. Eerdere jaren ging het over privacy, dat kinderen zich bekeken voelen op de kamer. Ook ging het over operatiekamerjasjes voor kinderen, want die vonden ze maar saai. Voor de allerjongsten is er vaak wel iets leuks met beertjes bijvoorbeeld, maar grotere kinderen vinden die te kinderachtig. Een ander mooi voorbeeld is de frietkar, waar kinderen en ouders op vaste dagen zelf friet kunnen halen. Met dit idee zijn veel kinderadviesraden verder gegaan.’

Ook de kinderadviesraad van het JKZ gaat naar de landelijke bijeenkomst. Otto: ‘De frietfits, dat leek ons heel leuk. We bespreken dan ook of het wel voor iedereen goed is.’ Zelf hebben ze nog geen presentatie gegeven, vertelt Nina. ‘Maar wij waren ook nog meer aan het begin van onze carrière.’ Waar ze het meest trots op zijn? ‘Op de brievenbussen. En dat we er sowieso zijn en dat we er voor de kinderen zijn.’

Na het interview leiden Nina en Otto mij rond door het Juliana kinderziekenhuis. We zien de deur die eerst rood was en we komen langs een interactieve muur met een virtueel spel, dat kinderen stimuleert om meer te bewegen. Otto en Nina beginnen meteen te spelen. Daarna lopen we door een lange gang met een animatie van een beer in een bootje die rustig in slaap valt. ‘Dit is de gang naar de operatiekamer. Kinderen worden hier rustiger van’, vertellen Otto en Nina. Dan kijken ze in de brievenbus. Er blijken nieuwe kaartjes in te zitten. Nina en Otto bekijken de kaartjes kritisch. Er zitten goede ideeën bij. De kinderadviesraad kan weer aan de slag.

Door Annemarie van Dijk en met dank aan Nina, Otto, Anne en Eva.

Dit artikel verscheen eerder in LSR.